Maklumat Seni Budaya

Gerbang Maklumat Seni Budaya

Selami dunia seni dan budaya yang penuh warna-warni! Dari warisan tradisional hingga karya kontemporari, temui keunikan yang mencerminkan identiti dan jati diri bangsa

Terokai Seni Budaya

Gerbang Utama Seni BudayaGerbang Maklumat

KUIH BUNGA PUDAK

Makanan Tradisional

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti Pendidikan Sultan Idris

Gambar

4

Video

tiada

Pelawat Hari ini

3

Jumlah Pelawat

40

Pengenalan dan sejarah

Kuih Bunga Pudak ialah sejenis kuih tradisional Melayu yang berasal dari negeri Kedah yang popular di kawasan Jitra dan Alor Setar. Kuih ini dinamakan bersempena dengan pokok pudak (pandanus), iaitu sejenis tumbuhan yang dahulunya sering dijadikan rujukan oleh masyarakat tempatan kerana bentuk dan keunikan bunganya yang menyerupai lapisan kuih ini. Dari segi rupa, Kuih Bunga Pudak mempunyai kulit luar yang nipis, putih halus dan lembut, manakala di dalamnya terisi inti kelapa manis yang beraroma harum.

Kuih ini dianggap istimewa kerana bukan sahaja menampilkan rupa yang menarik dan rasa yang unik, tetapi juga menggambarkan seni halus masyarakat Kedah dalam bidang kulinari tradisional. Walaupun bahan-bahan asas untuk menyediakannya mudah didapati seperti tepung beras, santan, gula dan kelapa, tetapi proses pembuatannya sangat halus dan teliti serta memerlukan kemahiran tertentu. Hal ini kerana, setiap lapisan kuih perlu dibentuk dengan cermat agar tidak pecah atau rosak ketika dikukus.

Disebabkan kerumitan itulah, Kuih Bunga Pudak kini menjadi hidangan tradisional yang tinggi nilai komersialnya. Hanya segelintir pengusaha kuih tradisional atau penduduk lama di Kedah yang masih mengekalkan amalan membuat kuih ini. Namun begitu, bagi masyarakat yang menggemarinya, permintaan tinggi terus berlaku dan Kuih Bunga Pudak tetap menjadi lambang keaslian warisan kuih Melayu Kedah yang indah dan bernilai tinggi.

Fungsi dan Peranan

Sejak dahulu lagi, Kuih Bunga Pudak berperanan sebagai juadah istimewa dalam masyarakat Kedah. Ia bukan sahaja disajikan ketika musim perayaan seperti Hari Raya Aidilfitri, kenduri-kendara atau jamuan besar, tetapi juga sering dijadikan hidangan sampingan pada waktu minum petang bersama keluarga. Dengan rasa manis berlemak dan tekstur lembut, kuih ini amat sesuai dinikmati sebagai pencuci mulut atau kudapan ringan.

Selain itu, Kuih Bunga Pudak turut mempunyai nilai sosial yang tinggi dalam budaya masyarakat Melayu Kedah. Pada zaman dahulu, kuih ini sering dijadikan buah tangan untuk tetamu penting yang berkunjung ke rumah. Malah, ada juga amalan menghadiahkannya kepada tetamu sebagai bekalan kudapan untuk dimakan ketika dalam perjalanan pulang. Peranan ini menjadikan Kuih Bunga Pudak bukan sekadar makanan, tetapi simbol tanda hormat, kasih sayang, dan keramahan tuan rumah terhadap tetamunya.

Dari sudut ekonomi, Kuih Bunga Pudak juga mempunyai fungsi komersial. Walaupun semakin jarang ditemui, ia masih dijual di beberapa kedai kuih tradisional di Kedah, khususnya ketika musim perayaan ataupun melalui tempahan khas. Bagi sesetengah pengusaha kecil, hidangan kuih Bunga Pudak ini menjadi sumber rezeki yang bernilai tinggi kerana ia menjadi kudapan yang sukar ditemui pada masa kini. Penghasilan dan penjualan kuih ini bukan sahaja membantu menambah sumber pendapatan peniaga kecil, tetapi juga menyumbang kepada usaha melestarikan makanan tradisi Melayu agar tidak pupus ditelan zaman.

Busana/ Aksesori

Peralatan/ Bahan-Bahan

Untuk menghasilkan Kuih Bunga Pudak, bahan-bahannya sebenarnya cukup mudah dan ringkas, malah hampir sama dengan kebanyakan kuih tradisional Melayu lain yang berasaskan tepung pulut, kelapa dan gula. Namun, keistimewaannya terletak pada cara ramuan ini diolah dan diproses sehingga menghasilkan kulit yang nipis serta inti kelapa yang harum manis. Secara umum, bahan ramuan boleh dibahagikan kepada dua bahagian utama iaitu bahan untuk kulit kuih dan bahan untuk inti.

Bahan Kulit

250 gram tepung pulut
150 ml air biasa
1 sudu teh garam halus
Sedikit pewarna pilihan (jika mahu memberikan warna pada kulit kuih)

Bahan Inti

1 biji kelapa parut putih (kelapa yang sederhana tua)
3 titik pewarna Kuning, Hijau, Biru, Merah (mengikut keperluan dan citarasa)
1 cawan gula pasir
½ sudu teh garam

Kaedah / Cara Penyediaan/ Cara Persembahan

Secara umum, terdapat empat proses utama yang perlu dilakukan, iaitu: (1) menyediakan inti, (2) menyediakan tepung kulit, (3) membungkus inti kuih dan (4) menghidang. Keunikan kaedah ini menjadikan Kuih Bunga Pudak berbeza daripada kuih tradisional lain, kerana ia tidak menggunakan adunan doh basah atau proses mengukus, sebaliknya bergantung pada kepakaran tangan dalam mengawal api, tekstur, dan cara membungkus.

Langkah 1: Menyediakan Inti

Parut kelapa putih sederhana tua, kemudian gaulkan bersama gula pasir.
Bahagikan kepada beberapa bahagian jika ingin membuat pelbagai warna (contoh: merah, biru, kuning).
Titiskan pewarna makanan pada setiap bahagian inti dan gaul rata.
Sangai inti kelapa di dalam kuali menggunakan api perlahan sehingga benar-benar kering.
Angkat dan biarkan sejuk.

Tips: Untuk memastikan Kuih Bunga Pudak tahan lebih lama, pastikan inti kelapa betul-betul kering. Inti yang masih basah akan menyebabkan kuih cepat rosak.

Langkah 2: Menyediakan Tepung Kulit

Masukkan tepung pulut ke dalam bekas besar.
Larutkan garam ke dalam air, kemudian percikkan air sedikit demi sedikit ke atas tepung.
Gaul dan ramas tepung hingga berderai seperti serbuk roti (tidak menjadi doh basah).
Biarkan adunan rehat selama kira-kira 30 minit sebelum digunakan.

Langkah 3: Membungkus inti Kuih

Panaskan kuali bersih dengan api perlahan.
Gunakan penapis halus atau ayak khas untuk menabur tepung pulut tadi ke atas permukaan kuali yang panas.
Tabur dengan rata sehingga membentuk lapisan nipis seperti kulit kuih.
Segera masukkan sedikit inti kelapa berwarna di bahagian tengah.
Lipat kulit dengan kemas menutupi inti sehingga membentuk segi empat atau bujur, menyerupai “bungkus” kecil.

Langkah 4: Menghidang

Setelah semua siap dibungkus, Kuih Bunga Pudak boleh terus dihidangkan.
Kuih ini enak dinikmati ketika minum petang atau dijadikan buah tangan untuk tetamu.

Tokoh dan Pencapaian

Sumber Rujukan

Bahan Bacaan

Chik, C. T., & Bachok, S. (2022). Cabaran penyediaan makanan warisan. Dalam Pelestarian makanan warisan Melayu: Diwarisi sejak zaman ke zaman, peliharalah hidangan setiap satu, jadikan panduan juga rujukan (hlm. 80).

Cookpad. (n.d.). Kuih bunga pudak. Cookpad. Diakses pada 16 Ogos 2025, daripada https://cookpad.com/my/recipes/15444143

Fauzi, F. A., Jamil, J., & Majid, H. N. A. (2022). Dari Perlis ke Sabah: Warna-warni kuih-muih warisan Malaysia. Dalam Pelestarian makanan warisan Melayu: Diwarisi sejak zaman ke zaman, peliharalah hidangan setiap satu, jadikan panduan juga rujukan (hlm. 133).

MyResipi. (n.d.). Kuih bunga pudak. MyResipi. Diakses pada 16 Ogos 2025, daripada https://myresipi.com/kuih-bunga-pudak/