Portal Pemetaan Budaya JKKN

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

18

UBAT PERIUK

Perubatan Tradisional

Ubat periuk, atau lebih mesra dipanggil “Ubat Piok” dalam dialek sesetengah masyarakat Melayu, merupakan sejenis ubatan tradisional yang diwarisi turun-temurun. Ia terdiri daripada campuran akar-akar kayu, batang, kulit, serta daun herba terpilih yang direbus lama sehingga menghasilkan air rebusan berkhasiat untuk diminum. Amalan ini telah lama sinonim dengan masyarakat Melayu, khususnya dalam kalangan ibu selepas bersalin. Ubat periuk dianggap sebagai “ibu ubat” kerana berfungsi sebagai pembersihan dalaman tubuh serta penjagaan kesihatan menyeluruh. Rasanya pula tidak terlalu pahit, seakan-akan minuman teh tanpa gula, menjadikannya mudah diterima oleh kebanyakan pengguna. Dalam tradisi perubatan Melayu, ubat periuk mempunyai fungsi penting dalam proses berpantang. Ia dipercayai dapat mengembalikan tenaga, melancarkan peredaran darah, mengecutkan rahim, menyembuhkan luka dalaman, menambahkan darah, serta menyegarkan tubuh ibu selepas bersalin (Awang, 2008). Selain itu, ia juga digunakan untuk tujuan kesihatan umum, antaranya merawat masalah keputihan, melegakan sakit urat, membuang angin dalam badan, mengawal tekanan darah, serta melawaskan kencing. Hal ini menunjukkan bahawa ubat periuk bukan sekadar ramuan pasca-bersalin, tetapi juga menjadi sebahagian daripada rejim kesihatan harian masyarakat Melayu. Dari sudut penyediaan, ramuan ubat periuk diperoleh daripada hutan atau kebun kampung. Herba-herba ini akan dijemur di bawah cahaya matahari sehingga kering untuk menghilangkan getah atau kelembapan sebelum diracik halus atau dipotong kecil. Bahan yang telah dikeringkan lebih mudah disimpan pada suhu bilik dalam tempoh yang panjang. Amalan ini membolehkan masyarakat kampung menyimpan stok ubat periuk untuk kegunaan sendiri atau untuk dipasarkan. Dalam konteks moden, ramuan ubat periuk telah dikomersialkan dan dijual dalam bungkusan plastik kedap udara lengkap dengan label cara penggunaan, tarikh luput, serta harga, sejajar dengan tuntutan standard produk kesihatan (Zainal & Rahman, 2017). Selain itu, ubat periuk juga mencerminkan kearifan tempatan masyarakat Melayu yang mengamalkan pendekatan perubatan holistik. Menurut Laderman (1983), amalan perubatan tradisional Melayu bukan sahaja menitikberatkan rawatan fizikal, tetapi turut berkait rapat dengan aspek spiritual, adat, dan pantang larang. Justeru, pengambilan ubat periuk sering digabungkan dengan amalan pantang selepas bersalin, urutan tradisional, serta pemakanan khusus. Hal ini memperlihatkan bagaimana ubat periuk menjadi sebahagian daripada sistem kesihatan tradisional yang berfungsi melengkapkan kehidupan bermasyarakat. Kini, walaupun ubatan moden semakin meluas, ubat periuk masih mempunyai tempat dalam kehidupan masyarakat dan lebih mudah didapati. Ia bukan sahaja berfungsi sebagai penawar penyakit, tetapi juga sebagai identiti budaya Melayu yang kaya dengan pengetahuan herba. Kewujudan produk ubat periuk dalam pasaran kontemporari membuktikan daya tahan perubatan tradisional Melayu dalam menyesuaikan diri dengan arus komersialisasi dan kesedaran masyarakat terhadap perubatan berasaskan herba. ...

18
-
162

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

5

ADAT PETUA - PENGAMAL PERUBATAN TRADISIONAL MELAYU

Perubatan Tradisional

Adat petua dalam masyarakat Melayu merujuk kepada rangkaian ilmu tradisional yang berfungsi sebagai panduan hidup dan penyelesaian masalah seharian, khususnya berkaitan kesihatan, kecantikan, dan kelangsungan hidup. Istilah “petua” itu sendiri membawa maksud nasihat, tunjuk ajar, atau amalan tertentu yang diwariskan secara lisan daripada orang tua kepada anak cucu. Dalam kerangka masyarakat Melayu, adat petua bukan sahaja mencerminkan kebijaksanaan masyarakt tempatan, malah turut memperlihatkan hubungan rapat antara manusia dengan alam sekitar serta keyakinan terhadap unsur rohani yang menjadi sebahagian daripada sistem kepercayaan tradisional. Ia bukan sekadar amalan bersifat praktikal, tetapi juga satu bentuk nilai budaya yang menyatukan aspek jasmani, emosi dan spiritual. Sejarah kemunculan adat petua dapat dikesan sejak zaman pra-Islam, ketika masyarakat Melayu awal menganut kepercayaan animisme dan dinamisme. Pada waktu itu, setiap unsur alam seperti pokok, batu, air, angin, dan api dipercayai mempunyai kuasa tertentu yang boleh dimanfaatkan untuk tujuan kesihatan dan keselamatan. Daripada kepercayaan ini lahir pelbagai petua, misalnya penggunaan daun sirih untuk menghalau gangguan, atau limau purut dalam mandian untuk menyucikan diri daripada pengaruh buruk. Walaupun bersifat mistik, asas petua ini berakar daripada pengalaman empirikal masyarakat silam yang memerhati dan menguji keberkesanan alam semula jadi dalam kehidupan harian. Dengan kedatangan Islam ke Alam Melayu sekitar abad ke-13, adat petua mengalami proses penyesuaian dan pengislaman. Unsur jampi dan serapah yang pada asalnya dikaitkan dengan roh alam atau makhluk halus mula digantikan dengan bacaan doa, ayat al-Quran, serta zikir yang dianggap lebih berkat. Misalnya, petua untuk menghindari penyakit atau menguatkan semangat tidak lagi bergantung sepenuhnya kepada tangkal, tetapi disertakan dengan ayat Kursi, Surah Al-Fatihah, atau doa tertentu. Perubahan ini bukan sahaja mengekalkan kelangsungan adat petua, tetapi juga memperkaya maknanya sebagai suatu warisan yang memadukan tradisi lama dengan ajaran agama.Adat petua juga berkembang seiring dengan pengaruh perubatan asing seperti India, Cina, dan Arab yang masuk melalui jaringan perdagangan di pelabuhan Melayu. Ramuan herba seperti halia, kunyit, dan kayu manis yang berasal daripada tradisi Ayurveda dan Cina digabungkan dengan herba tempatan, lalu melahirkan pelbagai petua baharu dalam bentuk minuman, minyak, atau sapuan. Misalnya, petua menggunakan campuran halia, bawang putih, dan madu sebagai penawar demam atau batuk dipercayai berasal daripada gabungan tradisi asing dengan tempatan. Ini menunjukkan bahawa adat petua tidak statik, sebaliknya bersifat dinamik dan adaptif terhadap perubahan sosial serta budaya. Selain berperanan sebagai rawatan, adat petua juga berfungsi sebagai mekanisme kawalan sosial dan moral. Banyak petua yang disampaikan dalam bentuk pantang larang, misalnya “jangan duduk di atas bantal nanti bisul,” atau “jangan menyanyi di dapur nanti dapat suami tua.” Walaupun secara literal kedengaran seperti mitos, petua-petua ini mempunyai nilai tersirat seperti menjaga kesopanan, keselamatan, dan disiplin dalam kehidupan seharian. Justeru, adat petua tidak hanya berkaitan perubatan, tetapi juga menjadi medium pendidikan tidak formal yang membentuk akhlak dan tingkah laku masyarakat Melayu sejak kecil. Kesimpulannya, adat petua merupakan satu bentuk warisan tidak ketara masyarakat Melayu yang masih kekal relevan hingga kini. Ia mencerminkan kebijaksanaan lokal, keterikatan dengan alam sekitar, serta pengaruh agama dan budaya luar yang diolah mengikut acuan Melayu. Walaupun sebahagian petua mungkin kelihatan tidak rasional menurut kaca mata sains moden, namun nilai yang terkandung di dalamnya, baik dari segi kesihatan, moral, mahupun spiritual telah menjadi bukti bahawa adat petua ialah khazanah yang wajar didokumentasikan dan dipelihara sebagai sebahagian daripada identiti budaya bangsa Melayu.<div> </div> ...

5
-
140

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

5

PRINSIP ASAS PERUBATAN TRADISIONAL ORANG ASLI

Perubatan Tradisional

Orang Asli di Malaysia merupakan penduduk asal Semenanjung Tanah Melayu yang telah mendiami kawasan ini jauh sebelum kedatangan masyarakat Melayu dan penjajah Barat. Mereka diiktiraf sebagai sebahagian daripada Bumiputera Malaysia dan tergolong dalam tiga kumpulan utama iaitu Negrito, Senoi dan Melayu Proto, yang secara keseluruhannya merangkumi 18 suku kaum dengan identiti, bahasa, dan kepercayaan yang berbeza. Kumpulan Negrito terdiri daripada suku Bateq, Kensiu, Kintak, Lanoh, Jahai, Mendriq dan Che Wong, yang lazimnya mendiami kawasan hutan di bahagian utara Semenanjung seperti Kelantan dan Perak. Kumpulan Senoi, iaitu kumpulan terbesar dalam kalangan Orang Asli, termasuk etnik Temiar, Semai, Semoq Beri dan Jah Hut, yang kebanyakannya tinggal di kawasan pedalaman Perak, Pahang dan Kelantan. Sementara itu, kumpulan Melayu Proto terdiri daripada etnik Jakun, Temuan, Semelai, Orang Kuala, Orang Kanaq dan Orang Seletar, yang mendiami kawasan selatan Semenanjung seperti Johor dan Pahang. Setiap kumpulan mempunyai keunikan tersendiri, contohnya suku Bateq yang terkenal dengan kepercayaan terhadap roh penjaga tanah, suku Temiar dengan sistem sosial dan ritual penyembuhan berasaskan spiritual hutan, manakala suku Jakun dan suku Temuan pula masih mengekalkan kepercayaan animisme yang menekankan keharmonian antara manusia dan alam. Walaupun perbezaan budaya dan amalan wujud antara setiap kumpulan, keseluruhan masyarakat Orang Asli berkongsi satu falsafah hidup yang berpaksikan kepada hubungan erat dengan alam semula jadi serta warisan spiritual yang kaya dengan nilai-nilai kearifan tempatan. Oleh yang demikian, sistem budaya dan amalan ini menjadi pengaruh besar kepada sistem perubatan tradisional mereka. Secara asasnya, terdapat lima prinsip-perinsip perubatan tradisional kumpulan Orang Asli di Malaysia iaitu; <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Prinsip Holisme (Keseimbangan Menyeluruh)</li></ol>Prinsip holisme dalam perubatan Orang Asli menekankan bahawa kesihatan manusia bergantung pada keseimbangan menyeluruh antara badan, minda dan roh, serta hubungan harmoni dengan alam sekitar. Kesihatan dianggap tercapai apabila aspek fizikal, mental dan spiritual berada dalam keadaan seimbang, manakala penyakit pula dilihat sebagai gangguan terhadap keseimbangan ini. Dalam konteks ini, alam hutan bukan sahaja menjadi sumber ubat-ubatan semula jadi, tetapi turut dianggap sebagai entiti hidup yang mempunyai peranan langsung dalam menentukan kesejahteraan manusia. Justeru, cara manusia berinteraksi dengan alam, sama ada memelihara atau mengganggunya akan mempengaruhi keadaan kesihatan, seterusnya mengukuhkan keyakinan bahawa keseimbangan individu tidak dapat dipisahkan daripada keseimbangan dengan alam semula jadi. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Prinsip Kosmologi dan Spiritual (Gangguan Roh)</li></ol>Prinsip kosmologi dan spiritual dalam perubatan Orang Asli berpaksikan kepercayaan bahawa dunia roh dan kuasa ghaib mempunyai pengaruh langsung terhadap kesihatan manusia, menjadikannya salah satu elemen penting yang membezakan sistem penyembuhan tradisional daripada perubatan moden. Dalam kerangka ini, banyak penyakit ditafsirkan sebagai kesan gangguan spiritual, sama ada akibat perbuatan makhluk halus, roh jahat, sumpahan, atau pelanggaran pantang larang yang berkaitan dengan adat dan alam. Oleh itu, pawang atau bomoh (Tok Halak/Tok Batin) memainkan peranan penting sebagai perantara antara dunia nyata dan alam roh. Mereka bertanggungjawab mengenal pasti punca gangguan spiritual yang menyebabkan penyakit serta memulihkan kembali hubungan pesakit dengan dunia roh melalui ritual, jampi, atau upacara tertentu, bagi mengembalikan keseimbangan dan kesejahteraan pesakit. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Prinsip Kekuatan Tumbuhan Hutan (Farmakopeia Tradisional)</li></ol>Prinsip kekuatan tumbuhan hutan dalam perubatan tradisional Orang Asli menegaskan bahawa hutan hujan merupakan sumber utama yang menyediakan bahan-bahan perubatan semula jadi untuk merawat pelbagai penyakit. Masyarakat Orang Asli memiliki pengetahuan mendalam tentang tumbuhan, termasuk akar, daun, kulit kayu dan getah, yang diwarisi secara turun-temurun dan dikenali sebagai etnobotani. Setiap tumbuhan dipercayai mempunyai khasiat tersendiri, justeru hutan dianggap sebagai farmasi semula jadi yang sentiasa tersedia. Dalam amalan rawatan, bahan-bahan herba ini digunakan melalui pelbagai kaedah seperti sapuan topikal, air rebusan untuk diminum, atau ritual mandi herba yang digabungkan dengan aspek spiritual. Kesemuanya mencerminkan kebergantungan rapat masyarakat Orang Asli kepada alam sebagai sumber penyembuhan serta kepercayaan bahawa kesejahteraan manusia berakar pada hubungan harmoni dengan persekitaran semula jadi. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="4"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Prinsip Upacara dan Ritual (Pemulihan Semangat)</li></ol>Prinsip upacara dan ritual dalam perubatan tradisional Orang Asli menegaskan bahawa amalan ritual bukanlah sekadar adat atau formaliti budaya, tetapi merupakan kaedah penyembuhan aktif yang berfungsi untuk memulihkan keseimbangan spiritual pesakit. Upacara seperti sewang atau tarian penyembuhan dijalankan sebagai proses penyucian untuk mengusir roh jahat atau tenaga negatif yang dipercayai mengganggu pesakit atau seluruh kampung. Dalam masa yang sama, ritual ini juga bertujuan memulihkan semangat pesakit iaitu unsur penting dalam kepercayaan Orang Asli yang dianggap boleh hilang atau dicuri oleh makhluk halus, menyebabkan seseorang jatuh sakit. Melalui jampi, nyanyian, gerak ritual dan interaksi dengan dunia spiritual, bomoh berusaha memanggil kembali semangat tersebut agar tubuh dan roh pesakit kembali bersatu, seterusnya memulihkan kesihatan secara menyeluruh. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="5"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Prinsip Kesepaduan Masyarakat</li></ol>Prinsip kesepaduan masyarakat dalam perubatan tradisional Orang Asli menegaskan bahawa proses penyembuhan bukanlah tanggungjawab individu semata-mata, tetapi merupakan usaha kolektif seluruh komuniti. Dalam banyak upacara penyembuhan, khususnya ritual berskala besar, ahli keluarga dan penduduk kampung turut serta bagi memberikan sokongan emosi, spiritual dan sosial kepada pesakit. Kehadiran komuniti yang bersolidariti bukan sahaja mengukuhkan keyakinan pesakit terhadap proses rawatan, malah membantu mempercepatkan pemulihan melalui rangsangan moral dan psikologi. Prinsip ini mencerminkan pandangan hidup Orang Asli bahawa kesejahteraan seseorang tidak dapat dipisahkan daripada kesejahteraan masyarakat secara keseluruhan.Justeru itu, dapat kita fahami di sini, prinsip-prinsip asas perubatan tradisional Orang Asli di Malaysia dapat dijelmakan dalam lima prinsip iaitu Kes;erasian dengan Alam; Konsep Roh dan Semangat; Peranan Bomoh, Pawang atau Tok Batin/Tok Halak; Penggunaan Herba dan Ramuan Semula Jadi;  serta Ritual dan Simbolisme dalam Rawatan. Sistem kepercayaan dan rawatan ini membentuk sebahagian penting daripada identiti budaya dan struktur sosial masyarakat Orang Asli. Penyakit tidak dianggap sebagai tanggungjawab individu semata-mata, tetapi sebagai urusan komuniti yang mencerminkan keseimbangan sosial keseluruhan. Walaupun kini pengaruh perubatan moden semakin meluas, asas falsafah dan prinsip perubatan tradisional masih diamalkan dalam komuniti Orang Asli itu sendiri. ...

5
-
210

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

10

MERAWAT BISUL

Perubatan Tradisional

Bisul merupakan sejenis masalah kulit yang boleh dialami oleh hampir setiap orang pada suatu ketika dalam kehidupan mereka. Ia berbentuk benjolan kecil yang berisi nanah dan muncul pada permukaan kulit akibat jangkitan bakteria yang dikenali sebagai “Staphylococcus Aureus”. Bakteria ini biasanya hidup secara semula jadi pada permukaan kulit dan di dalam rongga hidung manusia. Apabila berlaku luka kecil, rekahan, atau kerosakan pada kulit, bakteria tersebut mudah memasuki folikel rambut atau kelenjar minyak lalu mencetuskan jangkitan. Akibatnya, kulit menjadi merah, bengkak, panas, bernanah, dan menimbulkan rasa sakit yang berdenyut. Selain daripada jangkitan bakteria, terdapat faktor lain yang boleh meningkatkan risiko seseorang mendapat bisul. Antara faktor tersebut termasuklah penurunan sistem imun badan, penyakit kronik seperti diabetes, serta geseran berterusan pada kulit yang menyebabkan iritasi. Bagi individu yang mempunyai daya tahan tubuh rendah, bisul boleh menjadi lebih serius kerana berpotensi mengundang komplikasi seperti keracunan darah (sepsis) sekiranya tidak dirawat segera. Justeru, rawatan perubatan moden di hospital sangat penting dalam kes-kes tertentu. Namun begitu, bagi individu yang sihat dan tidak mempunyai penyakit serius, bisul biasanya bersifat menular tetapi tidak berbahaya.  Dalam konteks etnoperubatan masyarakat Melayu tradisional, rawatan secara semula jadi telah lama diamalkan untuk mengurangkan kesakitan, mempercepatkan proses masak bisul, dan membantu ia mengecut atau pecah. Kaedah tradisional ini diwarisi secara turun-temurun kerana dianggap lebih selamat, murah, mudah diperoleh, serta memanfaatkan bahan-bahan yang tersedia di sekitar rumah atau kebun. Antara bahan yang sering digunakan dalam merawat bisul secara tradisional termasuklah halia, kapur sireh, minyak semambu, bawang putih, kunyit hidup, minyak jintan, minyak kayu putih, daun semalu, daun sirih, dan madu asli. Kesemua bahan ini merupakan tumbuhan atau hasil semula jadi yang mudah ditemui di sekeliling rumah, kebun, atau pasar tradisional. Penggunaan bahan-bahan tersebut telah diamalkan secara turun-temurun berikutan faktor sejarah dan tradisi masyarakat pada zaman dahulu. Pada ketika itu, akses terhadap hospital dan rawatan moden amat terhad, terutamanya di kawasan pedalaman. Justeru, masyarakat terdahulu lebih cenderung menggunakan sumber alam sebagai kaedah rawatan utama. Amalan ini tidak hanya muncul sebagai jalan penyelesaian praktikal, tetapi turut mencerminkan kebijaksanaan orang lama dalam menyesuaikan diri dengan persekitaran semula jadi. Sehingga kini, walaupun rawatan moden mudah diperoleh, kaedah tradisional ini masih terus dipraktikkan kerana dianggap berkesan. ...

10
-
140

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

19

RAWATAN TRADISIONAL PILIS SELEPAS BERSALIN

Perubatan Tradisional

Rawatan tradisional selepas bersalin merupakan sebahagian daripada amalan perubatan Melayu yang diwarisi turun-temurun dan mempunyai kedudukan istimewa dalam struktur adat berpantang wanita Melayu. Antara rawatan penting ialah penggunaan “Pilis”, iaitu sejenis ramuan herba yang ditumbuk halus dan disapukan pada dahi ibu selepas bersalin. Amalan ini dilakukan secara konsisten, biasanya dua kali sehari selepas mandi untuk sepanjang tempoh berpantang selama 40 hari. Bersama dengan rawatan lain selepas pasca bersalin seperti bertangas, bertungku, param, dan tapel, penggunaan pilis menjadi satu kelengkapan menyeluruh dalam sistem penjagaan ibu nifas, yang bertujuan memulihkan tenaga, mengembalikan kesegaran tubuh, serta melindungi ibu daripada gangguan fizikal dan rohani. Ramuan pilis diperbuat daripada campuran bahan semula jadi yang bersifat perubatan dan kosmetik, ia terdiri daripada pelbagai kategori tumbuhan tropika dalam kategori etnoperubatan nusantara. Jenis dedaunan seperti daun inai, daun pandan, daun dan bunga melur serta serai wangi digunakan kerana sifatnya yang menyegarkan dan beraroma harum. Jenis rempah ratus pula termasuklah buah pala, bunga cengkih, jintan putih dan jintan hitam yang dipercayai berfungsi sebagai anti-radang, pemanas badan, dan penghalang angin. Herba berkhasiat seperti halia, kunyit hidup, dan cekur ditambah bagi tujuan menghangatkan tubuh serta melancarkan peredaran darah. Manakala bahan lain seperti bawang putih, air limau nipis, dan tepung beras berperanan memekatkan ramuan serta menyeimbangkan tekstur pes. Perpaduan bahan ini memperlihatkan pengetahuan perubatan tradisional yang berasaskan keupayaan flora tropika. Dalam konteks sejarahnya, amalan pilis dikaitkan dengan konsep keseimbangan tubuh badan menurut perubatan Melayu lama. Ia dipercayai dapat menghalang “angin” atau unsur sejuk daripada masuk ke dalam tubuh, sekali gus menjaga kesihatan dalaman dan luaran ibu yang baru melahirkan. Ia sering dikaitkan dengan tradisi perubatan masyarakat terdahulu yang berasaskan penggunaan herba tropika sebagai medium pemulihan selepas bersalin. Akar amalan ini turut memperlihatkan pengaruh daripada perubatan Ayurveda India serta rawatan tradisional Jawa yang menekankan penjagaan tubuh wanita selepas bersalin secara menyeluruh merangkumi aspek fizikal, mental, dan spiritual. Sejarah penggunaan pilis ini sangat panjang, diwariskan secara turun-temurun dari generasi ke generasi. Dalam budaya rumpun Melayu dan Nusantara lain, pilis dipercayai memiliki tenaga dan khasiat yang mampu menyeimbangkan keadaan tubuh selepas kehamilan dan persalinan yang menguras tenaga. Lebih-lebih lagi, pada zaman dahulu iaitu ketika masyarakat belum memiliki akses kepada kemudahan perubatan moden atau ubat-ubatan kimia, ramuan herba seperti pilis inilah yang menjadi solusi utama untuk menyokong pemulihan ibu. Bahan-bahan herba yang tersedia secara semula jadi di alam dianggap sebagai anugerah yang boleh dimanfaatkan bagi kesihatan ibu. Selain fungsi perubatan, pilis juga mempunyai dimensi sosial dan budaya yang kukuh bagi masyarakat Melayu. Ia bukan sekadar ramuan herba, tetapi menjadi simbol bahawa seorang wanita sedang berada dalam tempoh berpantang. Kehadiran perletakan pilis pada dahi ibu yang baru melahirkan berfungsi sebagai tanda pengenalan kepada masyarakat bahawa wanita tersebut sedang menjalani rawatan tradisi. Secara tidak langsung, ia mewujudkan kesedaran dan rasa hormat dalam kalangan anggota keluarga dan masyarakat agar lebih prihatin terhadap keadaan kesihatan ibu tersebut. Hal ini memperlihatkan bahawa pilis turut berfungsi sebagai lambang identiti budaya dan simbol disiplin adat dalam konteks penjagaan kesihatan wanita. Dari sudut teori sosiologi, penggunaan pilis dapat difahami sebagai satu bentuk amalan sosial yang lahir daripada interaksi masyarakat Melayu dan diwariskan melalui proses sosialisasi dari satu generasi ke generasi yang lain. Menurut pemikiran Peter L. Berger tentang konstruksi sosial, realiti sosial tidak wujud secara statik, tetapi terbentuk daripada hasil interaksi, penciptaan, dan pengekalan makna bersama. Amalan pilis menjadi contoh nyata bagaimana sesuatu tradisi dipelihara melalui proses eksternalisasi, objektif dan internalisasi. Masyarakat mencipta dan mengekalkan amalan ini sebagai sebahagian daripada sistem penjagaan diri tradisional, menjadikannya sesuatu yang dianggap perlu dan efektif, seterusnya di internalisasi kan sehingga ia menjadi identiti budaya bersama. Melalui proses ini, pilis tidak hanya difahami dari aspek khasiat herba, tetapi juga daripada makna budaya yang lebih luas. Oleh itu, secara objektif, ia menjadikan amalan ini dilihat sebagai satu rawatan sahih yang terbukti berkesan, manakala internalisasi memastikan ibu-ibu yang baru melahirkan akan terus mengikutinya kerana percaya ia adalah cara terbaik untuk menjaga kesihatan selepas bersalin. Amalan ini memperlihatkan bagaimana pengetahuan tradisional terus bertahan dalam dunia moden kerana ia memiliki legitimasi sosial yang kukuh. Oleh itu, dapat disimpulkan bahawa pilis bukan sekadar ramuan kosmetik atau perubatan, tetapi juga simbol identiti dan peradaban masyarakat Melayu serta Nusantara. Ia menggambarkan usaha kolektif komuniti untuk menjaga kesejahteraan wanita selepas bersalin dengan menggabungkan khasiat tumbuhan tropika, pengaruh tradisi nusantara, serta nilai sosial yang diwarisi turun-temurun. Justeru, pilis perlu dilihat bukan sahaja sebagai rawatan tradisional, tetapi juga sebagai warisan budaya yang memperlihatkan kebijaksanaan masyarakat terdahulu dalam menguruskan kesihatan, adat, dan makna hidup. ...

19
-
140

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

17

RAWATAN SAKIT TUAN

Perubatan Tradisional

Sakit tuan merujuk kepada penyakit dan masalah fungsi yang berkaitan dengan anggota reproduksi lelaki. Menurut Mohd Ismail Tambi (1995), pakar andrologi terkemuka di Malaysia, sakit tuan didefinisikan sebagai “penyakit dan masalah fungsi yang terdapat pada anggota reproduksi lelaki” yang boleh berlaku pada zakar, buah zakar, kerandut buah zakar, serta anggota lain yang berkaitan. Antara masalah utama yang sering dikaitkan termasuklah mati pucuk, gangguan ereksi, masalah ketegangan zakar, serta ejakulasi pramatang atau lambat. Definisi ini turut diperakui oleh European Association of Urology (EAU) yang menjelaskan bahawa sakit tuan lazimnya berkait dengan “erectile dysfunction dan premature ejaculation” (Wespes et al., 2002). Dari sudut perubatan moden, mati pucuk atau “erectile dysfunction” ditakrifkan sebagai “ketidakupayaan untuk mengekalkan ketegangan zakar bagi tujuan hubungan kelamin sehingga menyebabkan ketidakpuasan kepada penghidap” (Feldman et al., 1994). Ragg (1997) menghuraikan mati pucuk melalui pelbagai keadaan seperti tidak pernah mengalami ketegangan sepanjang hayat; pernah mengalami ketegangan tetapi kini tidak lagi; hanya berlaku ketegangan pada waktu pagi atau ketika bangun tidur; zakar menegang tetapi tidak ketika bersama pasangan; zakar menegang bersama pasangan tetapi tidak meyakinkan atau tidak berpanjangan; dan zakar boleh menegang ketika bersama pasangan tetapi mengambil masa terlalu lama untuk mencapai tahap itu.  Selain itu, ejakulasi pramatang juga dikategorikan sebagai masalah utama sakit tuan. The International Society for Sexual Medicine (ISSM) mentakrifkan keadaan ini sebagai “ketidakupayaan lelaki mengawal ejakulasi, yang selalunya atau hampir selalunya berlaku dalam tempoh 1 minit selepas penetrasi zakar ke dalam faraj, serta kegagalan menangguhkan pancutan yang membawa kepada keresahan, gangguan fikiran, kekecewaan hubungan intim, dan penghindaran aktiviti seksual” (McMahon et al., 2008). Ejakulasi pramatang sering dianggap sebagai bentuk mati pucuk sekunder, yang berpunca sama ada daripada faktor psikogenik (contohnya pengalaman seksual terhad, tahap ghairah tidak stabil, atau faktor psikologi lain) ataupun faktor biologikal seperti penile hypersensitivity (Paick et al., 1998; McMahon et al., 2004). Masalah sakit tuan turut merangkumi isu ketidaksuburan atau kemandulan lelaki, iaitu keadaan apabila sperma gagal untuk membolehkan kehamilan berlaku. Kemandulan ini dianggap lebih serius kerana ia menyentuh aspek kemanusiaan dari segi emosi dan fizikal, memandangkan memperoleh zuriat merupakan aktiviti asas manusia (Mahlstedt, 1985). Inhorn (2004:162) mendefinisikan kemandulan sebagai “kegagalan memperoleh anak selepas setahun atau lebih berusaha, sehingga mengakibatkan ketiadaan anak tanpa rela (involuntary childlessness).” Dari sudut perubatan, kemandulan lelaki boleh berlaku akibat oligospermia (jumlah sperma sedikit), asthenospermia (kualiti sperma lemah), teratospermia (kecacatan morfologi sperma), atau azoospermia (ketiadaan sperma dalam air mani). Walaupun lelaki mandul kadangkala mempunyai fungsi seksual yang normal, stigma sosial tetap menekan kerana ia dilihat gagal memenuhi tanggungjawab menghasilkan keturunan (Inhorn, 2004:163). Secara tradisional, masyarat Melayu tidak menolak kaedah rawatan moden yang berasaskan pendekatan klinikal, namun, mereka percaya bahawa masalah sakit tuan turut ditangani melalui perubatan tradisional Melayu yang telah diamalkan secara turun-temurun dalam masyarakat. Rawatan tradisional ini berakar daripada kefahaman bahawa kesihatan lelaki bukan sahaja berkait dengan aspek fizikal dan biologi, tetapi juga melibatkan keseimbangan tenaga dalaman, semangat, dan hubungan spiritual dengan alam. Oleh itu, perubatan tradisional Melayu menekankan pendekatan yang menyeluruh merangkumi aspek tubuh, jiwa, dan rohani. Terdapat tiga bentuk rawatan utama sakit tuan dalam perubatan tradisional Melayu, iaitu:<div> <ol style="padding-inline-start: 48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Kaedah Urut Batin</li></ol>Urut batin merupakan rawatan manual yang dilakukan oleh pengamal terlatih untuk melancarkan peredaran darah pada zakar dan kawasan sekitar pinggang serta paha. Kaedah ini dipercayai dapat menguatkan otot zakar, meningkatkan aliran tenaga batin, serta memulihkan ketegangan zakar. Dalam budaya Melayu, urut batin bukan sahaja berfungsi sebagai teknik perawatan, tetapi juga sebagai medium pengembalian keyakinan diri lelaki dalam konteks rumah tangga. <ol style="padding-inline-start: 48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Ubat Tradisional</li></ol>Masyarakat Melayu telah lama menggunakan pelbagai ramuan herba bagi merawat masalah sakit tuan. Antara bahan yang sering digunakan termasuk tongkat ali, akar ubi jaga, halia bara, kacip fatimah, dan daun sirih. Herba-herba ini dipercayai mempunyai sifat afrodisiak, mampu meningkatkan tenaga, serta memperbaiki sistem reproduktif lelaki. Amalan pengambilan ubat tradisional ini diwarisi turun-temurun dan masih mendapat tempat dalam kalangan masyarakat moden, khususnya kerana dianggap lebih semula jadi dan kurang kesan sampingan berbanding ubat kimia. <ol style="padding-inline-start: 48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Penggunaan Wafak</li></ol>Wafak ialah bentuk rawatan yang berteraskan elemen spiritual, doa, dan ayat-ayat tertentu yang ditulis atau diijazahkan oleh pengamal perubatan tradisional. Ia digunakan dengan keyakinan bahawa masalah sakit tuan bukan sahaja berpunca daripada faktor fizikal, tetapi juga mungkin berkaitan dengan unsur gangguan halus atau ketidakseimbangan rohani. Oleh itu, penggunaan wafak sering dilihat sebagai pelengkap kepada rawatan fizikal seperti urut batin dan ubat herba.Walaupun keberkesanan rawatan tradisional ini sering diperdebatkan dari sudut sains moden, ia tetap menjadi pilihan dalam kalangan masyarakat kerana sifatnya yang diwarisi turun-temurun, dipercayai lebih dekat dengan budaya tempatan, serta dianggap mampu memelihara keseimbangan tubuh dan jiwa. Pada masa yang sama, rawatan tradisional ini juga menjadi simbol kesinambungan warisan ilmu perubatan Melayu yang kaya dengan nilai budaya, spiritual, dan pengalaman empirikal.<div> </div></div><div> </div> ...

17
-
151

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

6

MELEGAKAN SAKIT GIGI

Perubatan Tradisional

Sakit gigi merupakan salah satu masalah kesihatan mulut yang paling biasa dihadapi oleh masyarakat tanpa mengira peringkat umur. Kesakitan ini boleh berpunca daripada pelbagai faktor seperti kerosakan gigi (karies), jangkitan pada gusi, gigi retak, atau masalah saraf gigi. Rasa sakit yang dialami sering kali mengganggu aktiviti harian, malah boleh menjejaskan selera makan dan kualiti tidur seseorang. Dalam konteks perubatan moden, rawatan sakit gigi lazimnya dilakukan melalui pemeriksaan doktor gigi di klinik atau hospital. Antara bentuk rawatan yang disediakan termasuklah tampalan gigi untuk menutup kerosakan akibat karies, rawatan saluran akar bagi masalah saraf gigi yang terjejas, serta pencabutan gigi sekiranya kerosakan terlalu serius. Selain itu, ubat penahan sakit, antibiotik, atau ubat kumur antiseptik juga digunakan bagi meredakan kesakitan dan mengawal jangkitan. Pendekatan moden ini dilihat lebih efektif untuk memberikan penyelesaian jangka panjang kerana ia bukan sahaja meredakan kesakitan, tetapi juga merawat punca utama penyakit gigi dan gusi. Namun, sebelum wujudnya kemudahan perubatan moden, masyarakat Melayu tradisional telah lama mengamalkan pelbagai kaedah semula jadi untuk meredakan sakit gigi secara sementara. Petua-petua ini muncul kerana pada zaman dahulu, masyarakat tidak mempunyai akses yang mudah kepada klinik atau doktor gigi, terutamanya di kawasan pedalaman. Oleh itu, mereka bergantung kepada sumber alam sekitar seperti herba, rempah ratus, dan bahan dapur yang dipercayai mempunyai sifat anti-radang, antibakteria, dan analgesik. Antara rawatan tradisional yang sering diamalkan termasuklah penggunaan cengkih (Syzygium aromaticum), Ia mengandungi bahan aktif yang dikenali sebagai eugenol, iaitu sejenis sebatian yang mempunyai sifat analgesik (penahan sakit) dan antibakteria. Cara penggunaannya boleh dilakukan dengan dua kaedah: pertama, dengan meletakkan sebiji cengkih terus pada gigi yang sakit untuk memberi rasa kebas semula jadi; kedua, menggunakan minyak cengkih yang dititiskan pada kapas dan disapu pada kawasan gigi atau gusi yang bermasalah. Kaedah ini berkesan untuk mengurangkan kesakitan sementara dan mengawal jangkitan kuman. Selain itu, penggunaan bawang putih juga dikenali sebagai antibiotik semula jadi kerana kandungan allicin yang bersifat antibakteria, antifungal, dan anti-radang. Dalam rawatan sakit gigi, bawang putih biasanya ditumbuk hingga lumat sebelum diletakkan pada gigi yang sakit atau digigit perlahan-lahan untuk melepaskan jusnya. Selain membantu mengurangkan kesakitan, ia juga dipercayai dapat mencegah penyebaran jangkitan pada gusi dan gigi. Walaupun rasanya agak kuat dan pedas, keberkesanannya telah diakui dalam banyak amalan perubatan tradisional. Sementara itu, sesetengah orang turut menggunakan aloe vera. Walaupun aloe vera lebih dikenali sebagai tanaman penyembuh luka dan penjaga kulit, namun gelnya juga bermanfaat untuk kesihatan mulut. Ia mempunyai sifat anti-radang, antibakteria, serta memberikan rasa sejuk yang menenangkan. Gel aloe vera boleh disapu terus pada gusi atau kawasan gigi yang sakit untuk mengurangkan bengkak dan kesakitan. Selain itu, aloe vera turut membantu mempercepat proses penyembuhan luka kecil di dalam mulut. Tidak kurang daripada itu, salah satu petua melegakan sakit gigi yang popular adalah menggunakan daun sirih. Ia telah lama digunakan dalam budaya Melayu untuk menjaga kesihatan mulut. Ia mengandungi sebatian antiseptik semula jadi yang mampu menghalang pertumbuhan bakteria. Terdapat dua cara utama penggunaannya: air rebusan daun sirih boleh dijadikan larutan kumur untuk menyegarkan mulut dan melegakan sakit gigi, manakala daun sirih segar pula boleh dikunyah secara langsung bagi mendapatkan khasiatnya. Amalan ini bukan sahaja melegakan sakit gigi, tetapi juga membantu mengekalkan kebersihan mulut dan mencegah bau yang tidak menyenangkan. Akhir sekali adalah dengan rawatan asas yang paling mudah iaitu menggunakan arutan air garam sebagai salah satu kaedah yang paling mudah dan berkesan untuk meredakan sakit gigi. Garam mempunyai sifat antiseptik yang membantu membunuh bakteria, mengurangkan keradangan, serta mengeluarkan sisa makanan yang terperangkap di celah gigi. Cara penyediaannya sangat mudah: larutkan satu sudu kecil garam dalam segelas air suam, kemudian gunakan untuk berkumur selama 20–30 saat. Amalan ini boleh diulang beberapa kali sehari untuk mendapatkan kelegaan dan mengekalkan kebersihan mulut. Amalan ini membuktikan bahawa masyarakat Melayu terdahulu memiliki kreativiti dan kearifan tempatan dalam menguruskan masalah kesihatan berasaskan pengetahuan tradisional. Bahan seperti cengkih, kunyit, halia, bawang putih, dan daun sirih bukan sahaja digunakan dalam masakan, tetapi juga dijadikan penawar semula jadi untuk meredakan sakit gigi. Walaupun rawatan ini hanya memberi kelegaan sementara, ia telah menjadi sebahagian daripada warisan perubatan tradisional yang masih diamalkan hingga kini sebagai ikhtiar sebelum mendapatkan rawatan moden. ...

6
-
133

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

4

PRINSIP ASAS PERUBATAN TRADISIONAL MELAYU

Perubatan Tradisional

Perubatan tradisional Melayu merupakan salah satu warisan peradaban bangsa yang masih bertahan hingga ke hari ini. Ia bukan sahaja menjadi sistem rawatan penyakit, tetapi juga sebuah kerangka pemikiran yang menghubungkan tubuh, roh, alam, dan agama. Dalam masyarakat Melayu tradisional, kesihatan dianggap sebagai anugerah ilahi yang perlu dipelihara dan tubuh badan manusia dilihat sebagai amanah daripada Allah SWT yang mempunyai tanggungjawab besar untuk dijaga. Oleh itu, perubatan tradisional Melayu berfungsi dalam dua bentuk utama, iaitu sebagai mekanisme pencegahan dan penjagaan kesihatan, serta sebagai kaedah rawatan dan pemulihan apabila seseorang ditimpa penyakit. Sejarah perkembangan perubatan Melayu dapat dikesan sejak berkurun lamanya, khususnya di Alam Melayu dan Kepulauan Nusantara. Ia lahir daripada keperluan masyarakat tradisional yang bergantung kepada alam sekitar, seterusnya membentuk satu sistem kesihatan yang menyeluruh. Ilmu ini pada awalnya berkembang melalui pengalaman, pemerhatian, dan amalan turun-temurun, sebelum diperhalusi serta didokumentasikan dalam bentuk manuskrip perubatan atau “Kitab Tibb”. Tradisi ini memastikan kesinambungan ilmu perubatan Melayu daripada satu generasi ke generasi berikutnya, menjadikannya relevan dan terus diamalkan. Asal-usul perubatan Melayu memperlihatkan pengaruh besar daripada tiga sumber utama, iaitu: <ol style="padding-inline-start: 48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Ilmu Wahyu </li></ol>Berteraskan al-Quran dan Hadis Nabi Muhammad SAW, yang menegaskan konsep kesihatan sebagai satu bentuk penjagaan amanah tubuh serta jalan untuk memperkukuh pengabdian diri kepada Allah SWT. <ol style="padding-inline-start: 48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Tradisi Yunani dan Arab-Islam </li></ol>Termasuk teori Mizaj dan akhlat (humor tubuh) yang diperkenalkan oleh tokoh-tokoh seperti Hippocrates, Galen, dan dikembangkan oleh sarjana Islam seperti Ibn Sina. <ol style="padding-inline-start: 48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Amalan Tradisi Lokal Melayu </li></ol>Pengalaman, pemerhatian, dan amalan turun-temurun masyarakat Melayu dalam memanfaatkan herba, makanan, serta adat pantang-larang sebagai sebahagian daripada sistem kesihatan. Pengaruh gabungan ini menghasilkan sistem perubatan Melayu yang unik dan bersepadu, di mana unsur spiritual, fizikal, dan alamiah saling melengkapi. Konsep kesihatan bukan hanya dilihat daripada sudut fizikal, tetapi juga dikaitkan dengan keseimbangan jiwa dan roh. Misalnya, amalan doa dan ruqyah yang digunakan bersama ramuan herba memperlihatkan integrasi antara dimensi spiritual Islam dengan pendekatan tradisional. Hal ini menjadikan perubatan Melayu bersifat holistik, menyentuh aspek tubuh, emosi, dan rohani. Manuskrip klasik menjadi bukti kukuh kewujudan sistem ini, antaranya:  <ol style="padding-inline-start: 48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Kitab Bustan Al-Salatin, bab ke-tujuh, fasal ke-tiga menyatakan Ilmu Tasyrih dan Ilmu Tibb; Karya Sheikh Nuruddin Al-Raniri pada tahun 1638 masihi di Acheh Dar As-Salam.</li></ol> <ol style="padding-inline-start: 48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Kitab Al-Rahmah fi al-Tibb wa Al-Hikmah, karya Sheikh Abbas Kuta Karang, Acheh pada tahun 1857 masihi.</li></ol> <ol style="padding-inline-start: 48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Kitab Tayyib Al-Ihsan fi tibb Al-Insan, karya Sheikh Ahmad Al-Fatani pada tahun 1894 masihi.</li></ol>Kesemua karya ini menegaskan bahawa perubatan Melayu bukanlah bersifat magis semata-mata, sebaliknya suatu disiplin ilmu yang teratur, ilmiah, dan bersumberkan wahyu. Selain manuskrip bertulis, tradisi lisan juga memainkan peranan penting dalam memastikan kesinambungan ilmu ini. Bidan, tabib, dan pengamal tradisional Melayu menjadi perantara utama dalam menyebarkan ilmu rawatan seperti urutan, penggunaan herba, serta doa-doa tertentu untuk keseimbangan roh dan jasad. Maka, jelaslah bahawa perubatan tradisional Melayu merupakan hasil daripada gabungan keilmuan Islam, pengaruh Yunani-Arab, serta pengalaman lokal masyarakat Melayu. Ia mencerminkan kebijaksanaan orang Melayu dalam mengintegrasikan pengetahuan luar dengan tradisi setempat, sekaligus melahirkan satu sistem kesihatan yang unik, holistik, dan lestari. Perubatan Melayu bukan sahaja menjadi medium rawatan penyakit, tetapi juga sebuah simbol identiti budaya yang masih relevan untuk dikaji, diamalkan, dan dipelihara pada era moden. <span style="font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; text-decoration-skip-ink: none; vertical-align: baseline;">Falsafah Perubatan Melayu<span style="letter-spacing: 0.7px; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;">Falsafah perubatan tradisional Melayu berteraskan kepada pemahaman bahawa kesihatan manusia ialah satu keadaan keseimbangan menyeluruh yang merangkumi aspek jasmani, rohani, akal fikiran, dan jiwa<span style="letter-spacing: 0.7px; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;"> (nafs). <span style="letter-spacing: 0.7px; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;">Ia berakar daripada sumber wahyu, iaitu al-Quran dan Hadis Nabi Muhammad SAW, yang menegaskan bahawa tubuh badan manusia merupakan amanah yang wajib dipelihara untuk tujuan beribadah dan pengabdian diri kepada Allah SWT. Dengan itu, perubatan Melayu tidak boleh dianggap sebagai amalan magis atau kepercayaan animisme semata-mata, tetapi suatu disiplin ilmu yang tersusun, ilmiah, dan berpaksikan tauhid. Menurut Tabib Ustaz Nornizam Ngadeni (2017), falsafah utama perubatan Melayu adalah: “Berusaha untuk menghasilkan dan memelihara kesihatan tubuh badan manusia secara menyeluruh daripada penyakit rohaniahnya dan jasmaniahnya, agar memperolehi keseimbangan aql, nafs dan jasad, supaya menjadi insan yang sihat pada zat, sifat dan af‘al (perbuatannya) untuk melakukan pengabdian diri secara ikhlas kepada Allah Subhanahu wa Ta‘ala.” Falsafah perubatan Melayu dapat dirumuskan melalui beberapa prinsip asas yang membentuk kerangka pemikiran dan amalan kesihatan masyarakat Melayu iaitu,  <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Kesihatan Roh sebagai Asas</li></ol>Roh yang sihat akan melahirkan jasad yang sihat. Penyakit bukan hanya berpunca daripada faktor fizikal, tetapi juga akibat gangguan kerohanian, ketidakseimbangan jiwa, atau lemahnya penghayatan spiritual. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Keseimbangan Roh dan Jasad</li></ol>Perubatan Melayu menekankan keharmonian antara tubuh fizikal (jasad), akal (aql), dan jiwa (nafs). Jika salah satu elemen ini terganggu, keseluruhan sistem kesihatan manusia turut terjejas. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Pencegahan Lebih Utama daripada Rawatan</li></ol>Prinsip kaji jaga lebih diutamakan berbanding kaji rawat. Ini bermaksud masyarakat Melayu menekankan aspek penjagaan kesihatan, pematuhan pantang-larang, pemakanan seimbang, serta gaya hidup sihat untuk mengelakkan penyakit. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="4"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Holistik dan Menyeluruh</li></ol>Falsafah perubatan Melayu meliputi rawatan terhadap tubuh badan, jiwa, dan roh. Oleh itu, ia menggabungkan terapi jasmani (herba, urutan, pemakanan), emosi (kaunseling tradisional, pantang-larang), serta rohani (doa, ruqyah, zikir). <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="5"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Pengabdian kepada Allah SWT</li></ol>Tujuan akhir perubatan Melayu bukan sekadar kesihatan fizikal, tetapi untuk menjadikan insan itu sihat rohani dan jasmani agar mampu beribadah serta menunaikan tanggungjawab sebagai khalifah di muka bumi.Oleh itu,  falsafah perubatan Melayu meletakkan kesihatan bukan sebagai matlamat duniawi semata-mata, tetapi sebagai ‘wasilah’ (jalan) untuk mencapai kesejahteraan hidup di dunia dan akhirat. Ia membezakan perubatan Melayu daripada sistem perbomohan yang sering dikaitkan dengan unsur magis dan animisme. Prinsip Asas Perubatan MelayuPrinsip asas perubatan Melayu berpaksikan kefahaman bahawa tubuh manusia terdiri daripada dua juzuk utama, iaitu roh dan jasad, yang saling melengkapi untuk membentuk kesihatan menyeluruh. Keseimbangan antara kedua-dua komponen ini adalah kunci kepada kesihatan optimum. Prinsip 1: RohRoh dalam perubatan Melayu dianggap sebagai teras kehidupan dan pusat spiritualiti manusia. Tanpa roh, jasad hanyalah tubuh yang tidak bernyawa. Roh terdiri daripada dua bahagian penting yang saling melengkapi: <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">‘Aql (akal fikiran)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Akal berfungsi sebagai pusat rasional dan intelektual manusia.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia mengawal kemampuan berfikir, menilai baik dan buruk, serta membuat keputusan yang memandu arah kehidupan.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Dalam falsafah Islam-Melayu, akal dianggap sebagai anugerah yang membezakan manusia dengan makhluk lain kerana ia membolehkan manusia memahami ilmu, melaksanakan tanggungjawab, serta mengenal Allah SWT.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Akal yang sihat dan seimbang akan melahirkan pemikiran yang jernih, emosi yang stabil, dan tindakan yang bijaksana. Sebaliknya, akal yang terganggu atau lemah boleh menyebabkan seseorang hilang pertimbangan, mudah dikuasai hawa nafsu, serta terdedah kepada tekanan mental.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Nafs (jiwa)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Nafs merujuk kepada aspek emosi, kehendak, dan kecenderungan dalaman manusia.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia berkait rapat dengan sifat kerohanian seseorang, seperti sabar, ikhlas, tawakal, atau sebaliknya marah, dengki, dan sombong.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Dalam kerangka Islam, nafs mempunyai beberapa martabat – antaranya nafs ammarah (nafsu jahat), nafs lawwamah (nafsu yang mencela diri), dan nafs mutmainnah (jiwa yang tenang). Tahap nafs seseorang akan mempengaruhi kualiti kesihatan rohaninya.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Keseimbangan jiwa melalui ibadah, doa, dan penghayatan spiritual akan menghasilkan ketenangan batin yang memberi kesan positif kepada tubuh fizikal. Sebaliknya, jiwa yang kacau boleh menimbulkan pelbagai penyakit psikosomatik seperti gangguan tidur, tekanan darah tinggi, dan masalah kesihatan lain.</li></ul> Prinsip 2: JasadJasad dalam perubatan Melayu merujuk kepada tubuh fizikal manusia yang berfungsi sebagai wadah kepada roh. Ia terbentuk daripada empat unsur utama yang saling melengkapi dan menentukan keseimbangan tubuh. <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Tanah (sifat sejuk dan kering)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Unsur tanah dikaitkan dengan kekuatan, kestabilan, dan struktur tubuh manusia.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia membentuk tulang, daging, dan otot yang menjadi asas fizikal tubuh.</li><li style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;">Tanah juga melambangkan unsur berat dan keteguhan, yang memberikan daya tahan serta ketegaran tubuh.</li></ul><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika unsur tanah berlebihan, ia boleh menyebabkan penyakit seperti sengal-sengal sendi, kekakuan otot, dan gangguan pergerakan</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Air (sifat sejuk dan basah)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Unsur air melambangkan kelembutan, kelembapan, dan keseimbangan cairan tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia membentuk darah, lendir, dan segala cecair biologi dalam tubuh yang penting untuk kelangsungan hidup.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Air berfungsi sebagai pengimbang kepada unsur panas dan kering, memastikan tubuh sentiasa dalam keadaan segar.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Kekurangan unsur air boleh menyebabkan dehidrasi, kulit kering, atau kepanasan melampau dalam tubuh, manakala berlebihan boleh membawa kepada masalah kahak, kelesuan, atau kelemahan tenaga.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Api (sifat panas dan kering)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Unsur api melambangkan tenaga, metabolisme, dan daya penghadaman.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia memberi kehangatan yang diperlukan tubuh untuk berfungsi secara normal.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Api juga dikaitkan dengan semangat dan kekuatan dalaman manusia</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika api berlebihan, tubuh menjadi terlalu panas, mudah marah, mengalami demam, atau gangguan pencernaan. Kekurangan unsur api pula boleh menyebabkan tubuh menjadi lemah, tidak bertenaga, dan lambat bertindak.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="4"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Angin (sifat panas dan basah)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Unsur angin melambangkan pergerakan, pernafasan, dan aliran tenaga dalam tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia penting dalam mengawal perjalanan darah, saraf, dan peredaran tenaga dalaman (quwwah).</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Angin juga dikaitkan dengan keseimbangan sistem saraf dan koordinasi tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika angin berlebihan, ia boleh menimbulkan penyakit seperti kembung, pening kepala, atau ketidakstabilan emosi. Kekurangan angin pula menyebabkan kelemahan sistem saraf, kesukaran bernafas, dan gangguan mobiliti tubuh.</li></ul> Prinsip 3: Mizaj (Sifat atau Tabi‘ah)Mizaj dalam perubatan Melayu merujuk kepada kecenderungan sifat tubuh yang terbentuk hasil gabungan empat unsur asas: tanah, air, api, dan angin. Ia menentukan keadaan semula jadi tubuh seseorang serta mempengaruhi kesihatan jasmani dan rohani. Keseimbangan Mizaj menandakan tubuh berada dalam keadaan sihat, manakala ketidakseimbangan Mizaj boleh membawa kepada pelbagai penyakit. Terdapat sembilan jenis Mizaj yang diakui dalam perubatan Melayu: <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Panas</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Dikuasai oleh unsur api.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Individu dengan Mizaj panas cenderung mempunyai tubuh cepat berpeluh, mudah haus, dan bersemangat tinggi.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan demam, cepat marah, insomnia, dan dehidrasi.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Sejuk</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Dominan dengan unsur air dan tanah.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Individu cenderung tenang, kurang berpeluh, kulit sejuk, dan metabolisme rendah.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, tubuh mudah lesu, kurang tenaga, dan mengalami gangguan penghadaman.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Kering</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Dipengaruhi oleh unsur tanah dan api.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ciri-cirinya termasuk kulit kasar, cepat haus, dan tubuh ringan tetapi mudah letih.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan sembelit, sakit sendi, dan dehidrasi.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="4"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Basah</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Dikuasai oleh unsur air dan angin.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Individu lebih berisi, kulit lembap, dan metabolisme sederhana.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan kahak berlebihan, kelesuan, dan obesiti.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="5"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Panas dan Kering (Safrawi)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Mizaj gabungan api dan tanah.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Orang dengan Mizaj ini biasanya berfikiran tajam, cepat bertindak, tetapi mudah marah.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh mengakibatkan penyakit kulit (ruam, jerawat), panas badan, dan radang.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="6"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Panas dan Basah (Damawi)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Mizaj gabungan api dan angin.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Individu biasanya cergas, bertenaga, dan wajah kelihatan segar.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan darah tinggi, sakit kepala, dan kerengsaan saraf.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="7"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Sejuk dan Kering (Saudawi)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Mizaj gabungan tanah dan air dengan dominasi sifat kering.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Individu cenderung murung, pendiam, dan mudah letih.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh membawa kepada gangguan mental seperti kemurungan atau resah gelisah.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="8"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Sejuk dan Basah (Balghami)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Mizaj gabungan air dan tanah dengan dominasi kelembapan.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Orang dengan Mizaj ini biasanya berisi, lembap kulitnya, dan cenderung pasif.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan masalah kahak, asma, obesiti, dan kelesuan berpanjangan.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="9"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Ugahari (Seimbang)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Mizaj terbaik kerana berada dalam keadaan seimbang antara panas, sejuk, kering, dan basah.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Individu dengan Mizaj ugahari biasanya sihat, bersemangat, dan memiliki daya tahan tubuh yang kuat.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika keseimbangannya terganggu, tubuh akan mudah jatuh sakit. </li></ul>Prinsip 4: Akhlat (Humor Tubuh)Konsep akhlat dalam perubatan Melayu diadaptasi daripada tradisi Yunani-Arab-Islam yang dikembangkan oleh sarjana seperti Hippocrates, Galen, dan Ibn Sina. Akhlat merujuk kepada empat jenis cecair asas dalam tubuh manusia yang perlu berada dalam keadaan seimbang. Gangguan pada salah satu akhlat akan menjejaskan kesihatan tubuh dan minda. Terdapat empat akhlat utama, iaitu; <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Dam (Darah)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Cecair merah yang melambangkan unsur kehidupan, tenaga, dan kekuatan.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia memanaskan tubuh, melancarkan peredaran, serta memberi kekuatan fizikal dan mental.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan tekanan darah tinggi, pening kepala, mimisan, dan sakit dada.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berkurangan, boleh membawa kepada anemia, tubuh pucat, lemah, dan hilang tenaga.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Balgham (Dahak)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Cecair putih atau jernih yang melambangkan kelembapan, kesejukan, dan ketenangan tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia penting dalam melincirkan sendi, organ dalaman, serta menyejukkan tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan kahak berlebihan, batuk berkahak, masalah sinus/resdung, obesiti, dan kelesuan.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berkurangan, tubuh menjadi terlalu kering, kulit kasar, dan dehidrasi.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Safra’ (Hempedu Kuning)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Cecair kekuningan yang dikaitkan dengan unsur api, kepanasan, dan metabolisme tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia berfungsi dalam proses penghadaman, perkumuhan, serta memberi semangat dan tenaga dalaman.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan demam panas, cirit-birit, mudah marah, insomnia, dan keradangan.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berkurangan, boleh mengakibatkan masalah pencernaan, keletihan, serta hilang selera makan.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="4"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Sauda’ (Hempedu Hitam)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Cecair gelap yang melambangkan unsur tanah, kestabilan, dan keseimbangan jiwa.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia dikaitkan dengan kekuatan mental, daya ingatan, dan keteguhan emosi.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berlebihan, boleh menyebabkan kemurungan, keresahan, gangguan tidur, serta penyakit kulit seperti ekzema.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika berkurangan, boleh melemahkan daya tumpuan, ingatan, dan kestabilan emosi. </li></ul>Prinsip 5: Meraksi (Diagnosis)Meraksi ialah istilah dalam perubatan Melayu yang bermaksud proses mengenal pasti penyakit atau ketidakseimbangan tubuh melalui pemerhatian, sentuhan, serta analisis terhadap tanda-tanda tertentu. Ia merupakan kaedah diagnosis tradisional yang berteraskan pengalaman, pengetahuan Mizaj, akhlat, serta hubungan tubuh dengan alam sekeliling.Beberapa teknik meraksi utama adalah seperti berikut: <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Palpasi dan Palpitasi Nadi</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Tabib atau pengamal tradisional akan meraba nadi pesakit untuk menilai kekuatan, kelembutan, kepantasan, atau ketidakteraturan denyut jantung.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Nadi yang stabil menandakan kesihatan tubuh, manakala nadi yang terlalu lemah, cepat, atau tidak sekata menandakan ketidakseimbangan Mizaj atau akhlat.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Kaedah ini sejajar dengan amalan diagnosis dalam perubatan Yunani-Islam dan masih digunakan dalam pengubatan Melayu hingga kini.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Pemeriksaan Qarurah (Air Kencing)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Warna, bau, dan tekstur air kencing diperhatikan untuk menentukan keadaan kesihatan dalaman pesakit.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Air kencing yang jernih dianggap normal, manakala yang keruh, pekat, atau berbau busuk menandakan wujudnya penyakit seperti masalah buah pinggang, hati, atau jangkitan.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="3"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Pemeriksaan Tinja</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Tinja (najis) dinilai dari segi warna, tekstur, bau, dan kekerapan.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Najis yang normal menandakan sistem penghadaman berfungsi baik, manakala perubahan mendadak boleh menunjukkan masalah pencernaan, keracunan makanan, atau ketidakseimbangan unsur.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="4"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Pemerhatian Anggota Tubuh (Tashrih)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Merujuk kepada 40 bahagian utama tubuh manusia yang dianggap penting dalam kesihatan.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Setiap anggota mempunyai fungsi tersendiri yang saling berkait untuk mengekalkan keseimbangan jasmani.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Dalam rawatan, setiap anggota diperhatikan keadaan dan tandanya, kerana gangguan pada salah satu boleh menjejaskan keseluruhan sistem tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Selain itu, tujuh penghulu anggota utama yang diperhatikan kerana ia•  menjadi “penguasa” atau pusat kawalan tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia dianggap sebagai organ paling penting kerana menentukan kelangsungan hidup. </li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Lazimnya, 7 penghulu anggota yang dimaksudkan ialah: Otak sebagai pusat kawalan akal, fikiran, dan sistem saraf; Jantung sebagai mengawal peredaran darah dan kehidupan.; Hati sebagai penting dalam penapisan darah, penghasilan hempedu, dan metabolisme; Limpa sebagai berperanan dalam imuniti dan keseimbangan darah; Paru-paru sebagai mengawal pernafasan dan pertukaran oksigen; Ginjal (buah pinggang) sebagai menapis darah, mengawal air kencing, dan keseimbangan cecair; dan Perut sebagai pusat pencernaan dan penghadaman makanan. </li></ul>Prinsip 6: Tenaga (Quwwah)Dalam perubatan Melayu, tenaga atau quwwah dianggap sebagai kuasa penggerak yang memastikan tubuh manusia dapat menjalankan segala aktiviti fisiologi, psikologi, dan spiritual. Tanpa tenaga, tubuh akan menjadi lemah dan tidak mampu mengekalkan keseimbangan jasad serta roh. Tenaga ini terbahagi kepada dua kategori utama: <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Quwwah Ruhaniyyah (Tenaga Rohaniyah)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Merujuk kepada tenaga kerohanian yang mengawal jiwa, akal (‘aql), dan nafs (emosi).</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia dianggap sebagai sumber kekuatan spiritual yang mempengaruhi kesihatan mental dan emosi.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Kekuatan quwwah ruhaniyyah dapat dipertingkatkan melalui ibadah seperti solat, zikir, doa, ruqyah, serta pemeliharaan akhlak yang baik.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika lemah, individu boleh mengalami tekanan jiwa, keresahan, kemurungan, dan gangguan spiritual.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika seimbang, melahirkan jiwa yang tenang, akal yang cerdas, dan semangat hidup yang positif.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Quwwah Jasmaniyyah (Tenaga Jasmaniah)</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Merujuk kepada tenaga fizikal yang mengawal fungsi biologi tubuh seperti penghadaman, pernafasan, peredaran darah, dan pergerakan otot.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Ia bergantung pada kecergasan tubuh, kecukupan makanan, kualiti tidur, serta peredaran darah yang baik.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Quwwah jasmaniyyah diperoleh daripada pemakanan seimbang, senaman, urutan, dan pengambilan herba yang sesuai dengan Mizaj tubuh.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika lemah, tubuh menjadi cepat letih, hilang stamina, dan lebih mudah diserang penyakit.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Jika kuat, tubuh kekal bertenaga, sihat, dan mampu melaksanakan tugas harian dengan cergas.</li></ul> Prinsip 7: Afa'l / FungsiDalam perubatan Melayu, afa‘l merujuk kepada semua proses atau aktiviti yang berlaku di dalam tubuh jasmani manusia. Afa‘l penting kerana ia menentukan sama ada tubuh berada dalam keadaan sihat atau sakit. Jika fungsi tubuh berjalan lancar, tubuh akan sihat; jika terganggu, maka penyakit akan muncul. Afa‘l dibahagikan kepada dua kategori utama: <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Fungsi Tunggal</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Merujuk kepada aktiviti tubuh yang dilakukan oleh satu organ atau sistem secara khusus.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Contohnya, Jantung mengepam darah ke seluruh badan atau, paru-paru melakukan proses pernafasan dan pertukaran gas atau, Hati menghasilkan hempedu untuk membantu pencernaan lemak atau, ginjal menapis darah dan menghasilkan air kencing atau, gangguan pada fungsi tunggal ini biasanya menyebabkan penyakit spesifik, misalnya lemah jantung, asma, masalah hati, atau kegagalan buah pinggang.</li></ul> <ol style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;" start="2"><li dir="ltr" style="list-style-type: decimal; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline;" aria-level="1">Fungsi Gabung</li></ol><ul style="margin-top:0;margin-bottom:0;padding-inline-start:48px;"><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Merujuk kepada aktiviti tubuh yang melibatkan beberapa organ bekerjasama dalam satu sistem.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Contohnya, Sistem pencernaan yang melibatkan mulut, esofagus, perut, pankreas, hati, usus kecil, dan usus besar. Sistem peredaran darah yang melibatkan jantung, arteri, vena, dan kapilari. Sistem pernafasan yang melibatkan hidung, tekak, paru-paru, dan diafragma. Sistem pembiakan yang melibatkan organ reproduktif, hormon, dan sistem endokrin.</li><li dir="ltr" style="list-style-type: disc; background-color: transparent; font-variant-numeric: normal; font-variant-east-asian: normal; font-variant-alternates: normal; font-variant-position: normal; font-variant-emoji: normal; vertical-align: baseline; margin-left: 36pt;" aria-level="1">Penyakit yang melibatkan fungsi gabung biasanya lebih kompleks, kerana ia melibatkan interaksi beberapa organ sekali gus, contohnya diabetes (melibatkan pankreas, hati, darah), atau darah tinggi (melibatkan jantung, salur darah, dan ginjal).</li></ul><div> </div> ...

4
-
159

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

6

MAJUN

Perubatan Tradisional

Majun merupakan salah satu bentuk ubat tradisional Melayu yang tergolong dalam kategori jamu, iaitu ramuan herba yang digunakan untuk tujuan kesihatan, kecergasan, dan pemulihan tubuh. Istilah majun dipercayai berasal daripada bahasa Arab, iaitu “ma‘jun” yang bermaksud “adunan” atau “campuran”. Dalam konteks perubatan tradisional masyarakat Melayu, ia merujuk kepada campuran bahan-bahan herba, rempah ratus, akar kayu, dan madu yang diuli menjadi satu adunan untuk dimakan atau dijadikan ramuan pemulih badan. Sejarah Majun dikaitkan dengan amalan perubatan Arab yang tersebar ke Alam Melayu melalui pedagang, ulama, dan tabib sejak abad ke-13. Ilmu pengubatan tradisional ini kemudiannya disesuaikan dengan herba tempatan dan falsafah perubatan Melayu yang menekankan keseimbangan tubuh, roh, dan persekitaran. Pada zaman dahulu, Majun sering dihasilkan oleh tabib, bidan, atau pengamal perubatan kampung, dan diberikan kepada pesakit sebagai ikhtiar merawat pelbagai penyakit. Majun juga dikenali sebagai ramuan tradisional untuk meningkatkan tenaga lelaki, menguatkan batin, merawat senggugut, dan mengembalikan kesihatan wanita selepas bersalin. Kini, majun masih diamalkan dalam bentuk moden dan dikomersialkan dalam industri herba tempatan, menjadikannya sebahagian daripada warisan perubatan tradisional Malaysia. ...

6
-
163

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

6

TAPEL/UBAT BARUT

Perubatan Tradisional

Tapel atau dikenali juga sebagai Ubat Barut ialah sejenis ramuan tradisional yang digunakan secara meluas dalam amalan penjagaan ibu selepas bersalin. Ia berbentuk pes atau sapuan yang dikenakan pada bahagian perut sebelum pemakaian bengkung. Rawatan ini telah menjadi sebahagian daripada tradisi masyarakat Melayu sejak turun-temurun, khususnya dalam usaha memulihkan tenaga dalaman dan luaran wanita selepas melalui proses kehamilan dan kelahiran yang mencabar. Sejarah amalan tapel berkait rapat dengan falsafah penjagaan selepas bersalin masyarakat Melayu yang menekankan keseimbangan antara tubuh, emosi, dan tenaga dalaman. Ia dipercayai dapat membantu memulihkan kesihatan fizikal, menguatkan kembali otot yang longgar, serta mengembalikan keyakinan diri wanita. Walaupun berakar daripada tradisi tempatan, tapel mempunyai persamaan dengan rawatan pasca bersalin lain di rantau Asia Tenggara seperti jamu tapel di Indonesia dan herba panas di Thailand, yang sama-sama menggunakan bahan semula jadi sebagai asas perawatan dengan tujuan yang sama. Pada kebiasaanya, ramai pengguna akan keliru tentang tapel, param dan pilis kerana bahan yang digunakan seakan-akan sama. Tetapi, apa yang membezakan tapel dengan rawatan tradisional lain seperti pilis dan param ialah kawasan penggunaannya. Tapel khusus digunakan pada bahagian perut, berfungsi untuk mengecutkan rahim, membuang angin, serta menegangkan kulit perut. Pilis pula ialah ramuan yang disapu di bahagian dahi, biasanya untuk mengelakkan pening, menyejukkan kepala, dan memberi kesegaran kepada mata. Sementara itu, param digunakan pada seluruh tubuh, bertujuan melancarkan peredaran darah, menghangatkan badan, dan mengelakkan rasa lenguh pada otot. Walaupun berbeza fungsi dan lokasi pemakaian, ketiga-tiganya sering digunakan serentak dalam amalan berpantang tradisional. Kebiasaannya, seorang ibu akan disapu pilis di dahi, param pada seluruh badan, dan tapel pada perut sebelum dibengkung. Gabungan rawatan ini memberi kesan menyeluruh yang bermula daripada kepala hingga ke kaki untuk memastikan tubuh kembali segar dan seimbang sepanjang tempoh berpantang. Dari segi ramuan, tapel lazimnya mengandungi bahan-bahan yang lebih ringkas meliputi campuran beras, halia, kunyit, temu kunci, kapur sirih, dan perahan limau nipis. Ada juga variasi yang menambah bahan seperti kayu manis atau kencur untuk meningkatkan rasa hangat dan aroma. Berbeza dengan param yang lebih bertekstur kasar kerana digunakan untuk gosokan badan, ramuan tapel digaul lebih halus dan likat bagi memudahkan sapuan pada kulit perut serta meningkatkan penyerapan ketika dilapisi dengan bengkung. Kelebihan tapel bukan sahaja dari aspek perubatan tetapi juga kecantikan. Ia dipercayai dapat mengempiskan perut, menegangkan kulit yang kendur, mengurangkan kesan regangan (stretch mark), serta memperbaiki tekstur kulit. Sifat pemanas daripada halia dan kunyit mempercepatkan pengecutan rahim, manakala limau nipis dan kapur sirih membantu memperbaiki elastik kulit perut. Ini menjadikan tapel sebagai rawatan yang penting bagi mengembalikan bentuk tubuh dan keyakinan diri ibu selepas bersalin. Dari segi pelaksanaannya pula, tapel biasanya digunakan secara konsisten sepanjang tempoh berpantang (40–44 hari). Ia disapu selepas mandi, kemudian dibalut dengan kain bengkung untuk mengekalkan kehangatan dan menahan ramuan daripada mengotorkan pakaian. Sokongan bengkung ini turut membantu membentuk semula otot perut dan pinggang. Namun, bagi ibu yang bersalin melalui pembedahan Caesarean, penggunaan tapel memerlukan perhatian khusus dengan nasihat doktor dengan nasihat doktor. Ia hanya disarankan selepas luka benar-benar kering yang biasanya selepas dua minggu pasca bersalin. Walaupun begitu, penggunaan tapel ini masih dikira selamat dan telah menjadi salah satu proses wajib untuk tempoh berpantang wanita-wanita di Malaysia. Situasi ini telah membawa nilai tapel atau ubat barut sebagai sebahagian daripada kearifan tempatan masyarakat Melayu dalam merawat dan memulihkan ibu selepas bersalin. Amalan ini bukan sahaja menekankan aspek kesihatan fizikal, tetapi juga kesejahteraan emosi dan kecantikan, menjadikannya warisan budaya yang terus diamalkan hingga kini.<ol><li> </li></ol> ...

6
-
145

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

12

RAWATAN KAYAP

Perubatan Tradisional

Kayap atau nama saintifiknya Herpes Zoster merupakan penyakit kulit yang berpunca daripada pengaktifan semula virus Varicella-Zoster, iaitu virus sama yang menyebabkan cacar air. Virus ini kekal di dalam sistem saraf selepas seseorang pulih daripada cacar air dan boleh kembali aktif apabila sistem imun menjadi lemah akibat faktor usia, tekanan, penyakit kronik atau rawatan tertentu. Dari segi perubatan moden, kayap ditandai oleh kewujudan ruam yang berisi cecair, gatal, pedih, dan sakit pada saraf yang terlibat. Tempoh jangkitan biasanya antara 10 hingga 14 hari sebelum kering, namun dalam kes tertentu boleh berlanjutan sehingga sebulan. Bagi golongan tua, kayap boleh meninggalkan kesan neuralgia pasca herpetik (Post-Herpetic Neuralgia, PHN), iaitu kesakitan saraf yang berpanjangan dan sukar dirawat sepenuhnya. Dalam tradisi Melayu, kayap ditandai dengan beberapa jenis yang berbeza mengikut bentuk ruam dan tahap keseriusannya. Antara jenis yang sering disebut ialah kayap api, kayap tompok, kayap seledar dan kayap harimau. Namun yang paling kerap dirujuk dalam masyarakat ialah kayap ular dan kayap sambung. Kayap ular dianggap lebih berbahaya kerana lazimnya bermula di bahagian belakang badan dan merebak ke dada, malah ada kalanya menyerang bahagian dahi serta mata. Jika tidak dirawat segera, ia boleh menyebabkan radang konjunktivitis dan menjejaskan penglihatan kerana virus menyerang saraf di sekitar mata. Jenis kayap sambung pula dianggap berbahaya jika “bertemu hujung” iaitu ruam bercantum mengelilingi tubuh, yang dipercayai boleh membawa maut. Walaupun begitu, setiap kayap menunjukkan corak ruam yang berbeza , ada yang berbentuk tompokan kecil di kulit, ada juga yang muncul berderet seperti selendang melilit badan. Walau dalam apa bentuk sekalipun, serangan kayap tetap menimbulkan rasa sakit, gatal, demam, sengal badan, hilang selera makan, serta meninggalkan parut selepas sembuh. Dari segi rawatan moden, pesakit kayap lazimnya diberikan ubat antivirus seperti Acyclovir, Valacyclovir atau Famciclovir yang berfungsi mempercepatkan proses penyembuhan jika dimulakan dalam 72 jam pertama jangkitan. Ubat antibakteria atau antikulat kadangkala diperlukan jika terdapat jangkitan sekunder pada kulit, sementara ubat antiradang topikal seperti Potassium Permanganate digunakan untuk mengeringkan gelembung air. Ubat tahan sakit termasuk NSAIDs seperti Paracetamol, Ibuprofen, atau Diclofenac pula membantu mengurangkan rasa sakit dan pedih. Walau bagaimanapun, dalam kes Neuralgia Pasca Herpetik (kayap kronik), rawatan moden sering kurang berkesan untuk melegakan kesakitan jangka panjang sehingga menyebabkan sebahagian pesakit mencari rawatan alternatif bagi menambah keselesaan. Oleh yang demikian, masyarakat Melayu sejak dahulu mengamalkan pelbagai bentuk rawatan tradisional kayap untuk mengurangkan kesakitan dan mencegah kayap daripada merebak. Rawatan ini melibatkan petua-petua penggunaan bahan semula jadi yang mudah diperolehi di rumah dan terapi tubuh. Antara yang terkenal ialah penggunaan daun senduduk, daun keladi candik, daun semambu, daun sirih, dan daun duit-duit. Sesetengah pengamal juga menggunakan bawang putih, kunyit atau baking soda sebagai sapuan luaran untuk mengeringkan ruam dan mengurangkan gatal. Selain bahan dapur dan herba ini, kaedah berbekam turut diamalkan dalam sesetengah masyarakat untuk mengeluarkan “darah kotor” dan dipercayai membantu mempercepatkan penyembuhan. Dengan adanya pelbagai pendekatan ini, jelas bahawa rawatan kayap dalam masyarakat Melayu bukan sekadar berasaskan aspek perubatan fizikal, tetapi juga melibatkan pemahaman budaya dan kepercayaan setempat. Walaupun rawatan moden telah terbukti secara saintifik dalam merawat gejala dan mencegah komplikasi, rawatan tradisional tetap diamalkan sebagai pelengkap kerana sifatnya yang lebih dekat dengan alam semula jadi dan diwarisi turun-temurun sebagai sebahagian daripada identiti perubatan tradisional Melayu.<div> </div> ...

12
-
174

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

13

PARAM – PETUA TRADISI AMALAN BERPANTANG SELEPAS BERSALIN

Perubatan Tradisional

Param ialah sejenis ramuan tradisional berbentuk sapuan yang digunakan oleh wanita selepas bersalin sebagai sebahagian daripada amalan berpantang dalam tradisi Melayu. Lazimnya, param disapu pada seluruh badan kecuali di bahagian payudara dan perut, dan diamalkan secara konsisten dua kali sehari selepas mandi sepanjang tempoh berpantang selama 40 hari. Penggunaan param bukan sahaja berperanan sebagai rawatan pemulihan tubuh, malah turut mencerminkan kesinambungan ilmu tradisional yang diwarisi turun-temurun dalam kalangan masyarakat Melayu, khususnya berkaitan penjagaan kesihatan wanita selepas bersalin. Ramuan param diperbuat daripada campuran bahan semula jadi yang bersifat perubatan dan kosmetik seperti beras, kencur, kunyit hidup, halia, bawang putih, kayu cendana, dan kulit limau purut. Gabungan herba ini dipercayai memberi kehangatan pada tubuh, melancarkan peredaran darah, mengelakkan masalah angin, serta mengekalkan kesegaran kulit. Dari sudut penggunaannya, param biasanya dibancuh dengan air suam sehingga menjadi pes halus sebelum disapu rata ke seluruh badan. Sapuan ini dibiarkan kering seketika agar khasiat ramuan menyerap ke dalam kulit, menjadikan param seakan-akan lulur herba yang menyaluti tubuh dengan lapisan aroma semula jadi. Dari perspektif sejarah, param dikaitkan dengan tradisi perubatan masyarakat terdahulu yang berasaskan penggunaan herba tropika untuk pemulihan selepas bersalin. Pengaruh perubatan Ayurveda dari India dan rawatan tradisional Jawa turut membentuk asas penggunaan param, khususnya konsep keseimbangan unsur panas dan sejuk yang menjadi falsafah kesihatan tradisional. Campuran beras dan rempah ratus dianggap simbol keseimbangan tubuh dan sering digunakan bukan sahaja sebagai penyembuh tetapi juga untuk tujuan kecantikan. Amalan ini berkembang luas dalam budaya berpantang masyarakat di Malaysia, Sumatera, dan Kepulauan Jawa, lalu menjadi sebahagian daripada sistem rawatan tradisional yang menyatukan aspek kesihatan fizikal, kecantikan luaran dan keseimbangan spiritual. Menariknya, param dalam konteks Malaysia mempunyai persamaan dengan amalan bobok parem di Indonesia. Dalam tradisi Jawa, parem merujuk kepada ramuan herba yang digunakan sebagai lulur atau sapuan badan bagi mengatasi masuk angin, mengurangkan bengkak, serta melancarkan peredaran darah. Istilah parem juga pernah dikaitkan dengan perkataan dalam bahasa Perancis lama yang membawa maksud teknik penyembuhan menggunakan ramuan sapuan dan urutan lembut. Dalam budaya pascapersalinan Jawa, bobok parem dianggap rawatan berkesan untuk memulihkan ibu kerana ia membantu melegakan otot, menguatkan pembuluh darah, serta menghangatkan tubuh secara semula jadi. Selain param dan bobok parem, beberapa negara serantau di Asia Tenggara turut mempunyai amalan hampir sama yang menegaskan persamaan akar budaya dalam penjagaan kesihatan wanita selepas bersalin. Di Thailand, terdapat amalan “Sa Kra Sa Mun Prai" iaitu lulur badan berasaskan herba yang dikeringkan, digunakan bagi mengembalikan kesegaran tubuh dan merangsang peredaran darah. Di Myanmar pula, penggunaan herba tradisional dikenali sebagai “Thanaka”, sejenis serbuk kayu yang disapu pada kulit, turut diamalkan selepas bersalin walaupun lebih menekankan aspek kecantikan kulit. Sementara itu, di Kemboja, amalan “Chum Neang Mor” melibatkan sapuan herba kering dan mandian wap tradisional yang dipercayai berfungsi menghangatkan badan serta menyingkirkan toksin. Kesemua persamaan ini memperlihatkan wujudnya jaringan pengetahuan tradisional serumpun yang mengutamakan pemulihan tubuh wanita selepas bersalin dengan cara yang semula jadi, selamat, dan berlandaskan kearifan tempatan. Di Malaysia sendiri, param wujud dalam pelbagai jenis bergantung kepada negeri dan tradisi tempatan. Misalnya, di belah utara, param lebih menekankan penggunaan kunyit hidup dan halia untuk memberi kehangatan serta mengurangkan bengkak pada sendi. Di pantai timur pula, ramuan param sering diperkaya dengan daun pandan, lengkuas, dan serai wangi bagi menghasilkan aroma segar yang menenangkan. Di kawasan selatan pula, penggunaan rempah ratus seperti kayu manis, cengkih, dan kapur sirih lebih menonjol kerana dipengaruhi oleh warisan budaya Minangkabau dan peranakan. Manakala, di kawasan Borneo Malaysia pula, jenis beras dan herba segar menjadi bahan utama amat penting. Kepelbagaian ramuan ini membuktikan bahawa param bukan sekadar satu bentuk rawatan tradisional yang homogen, tetapi sebuah warisan dinamik yang disesuaikan mengikut geografi, sumber herba tempatan, dan identiti budaya setiap komuniti di Malaysia.<div> </div> ...

13
-
147

Senarai Seni Budaya

Senarai Keseluruhan seni budaya merangkumi semua kategori dan negeri

Keputusan Carian : [Perubatan Tradisional] 15

UBAT PERIUK

ADAT PETUA - PENGAMAL PERUBATAN TRADISIONAL MELAYU

PRINSIP ASAS PERUBATAN TRADISIONAL ORANG ASLI

MERAWAT BISUL

RAWATAN TRADISIONAL PILIS SELEPAS BERSALIN

RAWATAN SAKIT TUAN

MELEGAKAN SAKIT GIGI

PRINSIP ASAS PERUBATAN TRADISIONAL MELAYU

MAJUN

TAPEL/UBAT BARUT

RAWATAN KAYAP

PARAM – PETUA TRADISI AMALAN BERPANTANG SELEPAS BERSALIN

Selamat Datang Ke Portal Pemetaan Budaya

Gerbang Informasi Seni Budaya

Ada Soalan?

Senarai Seni Budaya

Senarai Keseluruhan seni budaya merangkumi semua kategori dan negeri

Keputusan Carian : [Perubatan Tradisional] 15

Selamat Datang Ke Portal Pemetaan Budaya

Gerbang Informasi Seni Budaya

Ada Soalan?

Listing Title