Portal Pemetaan Budaya JKKN

fghgfhfdhfh

7

BERTUNGKU

Perubatan Tradisional

Bertungku merupakan salah satu bentuk rawatan tradisional Melayu yang masih diamalkan sehingga hari ini, khususnya dalam kalangan wanita selepas bersalin. Tradisi ini telah diwarisi turun-temurun sejak ratusan tahun lalu dan menjadi sebahagian daripada amalan penjagaan kesihatan tradisional yang berfungsi memulihkan tenaga, melancarkan peredaran darah, serta membantu proses pengecutan rahim. Dalam konteks masyarakat Melayu, amalan bertungku bukan sahaja dilihat sebagai kaedah perawatan fizikal, tetapi juga melambangkan kesinambungan ilmu perubatan warisan yang berakar dalam budaya dan kepercayaan masyarakat. Walaupun lebih sinonim dengan tempoh berpantang, amalan ini tidak terbatas kepada wanita sahaja, bahkan turut diamalkan oleh lelaki atau sesiapa sahaja yang mengalami masalah kesihatan tertentu seperti lenguh otot, sakit sendi, dan kembung perut. Dalam tradisi penjagaan ibu selepas bersalin, bertungku lazimnya dilakukan selepas bertangas dan proses membersihkan diri. Hal ini menunjukkan bahawa bertungku merupakan sebahagian daripada rangkaian amalan perawatan diri yang lebih luas dan sistematik dalam perubatan tradisional Melayu. Prosesnya bermula dengan penyediaan tungku, iaitu sebiji batu sungai atau batu pejal bersaiz sederhana yang dipanaskan terlebih dahulu. Setelah cukup panas, batu tersebut dibalut dengan kain tebal atau dilapisi dengan helaian daun herba tertentu, sebelum diulitkan pada anggota tubuh, khususnya di bahagian perut. Dari segi praktiknya, amalan ini dipercayai dapat menghindarkan kulit perut dan bahagian tubuh lain daripada menggeleber atau berkedut, selain mengurangkan rasa sakit akibat pengecutan rahim selepas melahirkan. Dengan meletakkan tungku panas pada bahagian tertentu tubuh, rasa tidak selesa dan kesakitan dapat dikurangkan, sekali gus mempercepatkan proses pemulihan. Sejarah dan falsafah amalan bertungku pula berkait rapat dengan konsep keseimbangan unsur panas dan sejuk yang menjadi teras dalam perubatan tradisional Melayu. Konsep ini selari dengan falsafah perubatan Yunani dan Ayurveda yang menekankan keseimbangan humor tubuh sebagai asas kesihatan. Dalam masyarakat Melayu, panas dilihat sebagai tenaga yang mampu mengimbangi unsur sejuk dalam tubuh yang sering dikaitkan dengan kelemahan, penyakit, atau kelesuan. Oleh itu, bertungku bukan sekadar rawatan praktikal berasaskan haba, tetapi juga mengandungi makna simbolik dalam usaha mengembalikan harmoni tubuh dan semangat manusia. Amalan ini dapat dianggap sebagai sejenis fisioterapi tradisional berasaskan haba yang terbukti membantu merangsang peredaran darah, mempercepatkan penyembuhan, dan meningkatkan keselesaan tubuh. Seiring dengan perkembangan zaman, fungsi bertungku turut berkembang melampaui rawatan selepas bersalin. Kini, ia diamalkan untuk tujuan kesihatan umum, terutamanya bagi melegakan otot yang tegang, membuang angin dalam badan, melancarkan aliran darah, serta menyegarkan tubuh yang lesu. Sesetengah wanita turut mengamalkan bertungku sebagai kaedah tradisional untuk mengurangkan senggugut atau ketidakselesaan semasa haid. Perkembangan fungsi ini membuktikan bahawa bertungku telah menyesuaikan dirinya dengan keperluan kesihatan masyarakat kontemporari, sekali gus mengekalkan relevansinya dalam dunia moden. Selain itu, jenis tungku yang digunakan dalam amalan ini turut mengalami variasi. Bentuk paling tradisional ialah tungku batu sungai, yang dianggap lebih berkesan kerana dapat mengekalkan kehangatan untuk tempoh yang lebih lama serta dipercayai mampu menyerap khasiat daripada herba yang dibalut bersamanya. Dalam konteks perkhidmatan berpantang moden, penggunaan tungku besi semakin meluas kerana lebih praktikal dan mudah dikendalikan. Malah, terdapat juga inovasi baharu di mana tungku moden dilengkapi dengan fungsi tambahan seperti aromaterapi bagi meningkatkan keberkesanan rawatan. Evolusi ini menunjukkan bahawa meskipun bertungku berasal daripada tradisi lama, ia tetap mampu berkembang dan menyesuaikan diri dengan kehendak serta gaya hidup masyarakat masa kini tanpa menjejaskan nilai asalnya sebagai warisan perubatan tradisional. <span style="font-size:11pt;font-family:Arial,sans-serif;color:#000000;background-color:transparent;font-weight:400;font-style:normal;font-variant:normal;text-decoration:none;vertical-align:baseline;white-space:pre;white-space:pre-wrap;"> ...

7
-
147

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

10

MERAWAT BISUL

Perubatan Tradisional

Bisul merupakan sejenis masalah kulit yang boleh dialami oleh hampir setiap orang pada suatu ketika dalam kehidupan mereka. Ia berbentuk benjolan kecil yang berisi nanah dan muncul pada permukaan kulit akibat jangkitan bakteria yang dikenali sebagai “Staphylococcus Aureus”. Bakteria ini biasanya hidup secara semula jadi pada permukaan kulit dan di dalam rongga hidung manusia. Apabila berlaku luka kecil, rekahan, atau kerosakan pada kulit, bakteria tersebut mudah memasuki folikel rambut atau kelenjar minyak lalu mencetuskan jangkitan. Akibatnya, kulit menjadi merah, bengkak, panas, bernanah, dan menimbulkan rasa sakit yang berdenyut. Selain daripada jangkitan bakteria, terdapat faktor lain yang boleh meningkatkan risiko seseorang mendapat bisul. Antara faktor tersebut termasuklah penurunan sistem imun badan, penyakit kronik seperti diabetes, serta geseran berterusan pada kulit yang menyebabkan iritasi. Bagi individu yang mempunyai daya tahan tubuh rendah, bisul boleh menjadi lebih serius kerana berpotensi mengundang komplikasi seperti keracunan darah (sepsis) sekiranya tidak dirawat segera. Justeru, rawatan perubatan moden di hospital sangat penting dalam kes-kes tertentu. Namun begitu, bagi individu yang sihat dan tidak mempunyai penyakit serius, bisul biasanya bersifat menular tetapi tidak berbahaya.  Dalam konteks etnoperubatan masyarakat Melayu tradisional, rawatan secara semula jadi telah lama diamalkan untuk mengurangkan kesakitan, mempercepatkan proses masak bisul, dan membantu ia mengecut atau pecah. Kaedah tradisional ini diwarisi secara turun-temurun kerana dianggap lebih selamat, murah, mudah diperoleh, serta memanfaatkan bahan-bahan yang tersedia di sekitar rumah atau kebun. Antara bahan yang sering digunakan dalam merawat bisul secara tradisional termasuklah halia, kapur sireh, minyak semambu, bawang putih, kunyit hidup, minyak jintan, minyak kayu putih, daun semalu, daun sirih, dan madu asli. Kesemua bahan ini merupakan tumbuhan atau hasil semula jadi yang mudah ditemui di sekeliling rumah, kebun, atau pasar tradisional. Penggunaan bahan-bahan tersebut telah diamalkan secara turun-temurun berikutan faktor sejarah dan tradisi masyarakat pada zaman dahulu. Pada ketika itu, akses terhadap hospital dan rawatan moden amat terhad, terutamanya di kawasan pedalaman. Justeru, masyarakat terdahulu lebih cenderung menggunakan sumber alam sebagai kaedah rawatan utama. Amalan ini tidak hanya muncul sebagai jalan penyelesaian praktikal, tetapi turut mencerminkan kebijaksanaan orang lama dalam menyesuaikan diri dengan persekitaran semula jadi. Sehingga kini, walaupun rawatan moden mudah diperoleh, kaedah tradisional ini masih terus dipraktikkan kerana dianggap berkesan. ...

10
-
141

Fakulti Muzik dan Seni Persembahan, Universiti ...

8

MEREDAKAN DEMAM

Perubatan Tradisional

Demam merupakan tindak balas semula jadi badan yang berlaku apabila sistem imun bertindak balas terhadap kehadiran jangkitan atau keradangan. Dalam keadaan normal, suhu tubuh manusia dikawal oleh keseimbangan antara proses penjanaan haba dan kehilangan haba. Haba badan dihasilkan melalui proses penjanaan tenaga yang diperlukan untuk pelbagai aktiviti fisiologi, seperti pergerakan otot, di mana hati bertindak sebagai pengeluar utama haba ketika tubuh berada dalam keadaan rehat, manakala otot pula berperanan besar semasa seseorang melakukan aktiviti fizikal atau bersenam. Proses ini turut dipengaruhi oleh hormon dan pusat kawalan suhu di otak yang memastikan suhu badan kekal stabil pada sekitar 37°C. Demam dapat dikesan apabila suhu tubuh meningkat melebihi paras normal. Peningkatan ini boleh disebabkan oleh tiga keadaan utama, iaitu kenaikan titik suhu tetap pada pusat kawalan di otak, peningkatan penghasilan haba dalam tubuh, dan pengurangan proses kehilangan haba. Situasi ini sering berlaku apabila tubuh cuba melawan jangkitan virus, bakteria, atau pendedahan kepada faktor-faktor lain yang mengganggu kestabilan fisiologi. Keadaan demam biasanya disertai dengan simptom seperti sakit kepala, badan terasa lemah, berpeluh berlebihan, menggigil, serta rasa tidak selesa secara keseluruhan. Walaupun perubatan moden menyediakan rawatan yang mudah diperoleh seperti paracetamol untuk mengurangkan demam atau antibiotik bagi melawan jangkitan bakteria, masyarakat Melayu tradisional sejak dahulu kala telah mengamalkan pelbagai petua semula jadi untuk meredakan gejala ini. Kaedah tradisional ini berakar daripada etnoperubatan Melayu yang diwarisi turun-temurun dan dianggap lebih selamat, murah, mudah didapati, serta sarat dengan nilai kearifan lokal. Hal ini khususnya diamalkan oleh masyarakat lampau, terutamanya mereka yang tinggal di kawasan pedalaman atau kampung yang jauh daripada akses rawatan moden, sekali gus menjadikan sumber alam sebagai pilihan utama dalam mengatasi masalah kesihatan. Antara contoh bahan semula jadi yang digunakan termasuklah air rendaman kembang semangkuk (Scaphium macropodum), sejenis buah daripada tumbuhan hutan yang apabila direndam akan mengembang menjadi lendir jernih dan dipercayai membantu menyejukkan badan. Amalan minum air kembang semangkuk ini bukan sahaja popular dalam masyarakat Melayu tetapi juga diamalkan oleh etnik di Sabah dan Sarawak sebagai penawar tradisional menurunkan panas badan. Selain itu, gabungan minuman lemon dan madu asli turut menjadi pilihan kerana khasiatnya dalam menenangkan tekak, memberi tenaga, serta berfungsi sebagai agen detoksifikasi semula jadi. Herba lain yang turut digunakan ialah Astragalus (Astragalus membranaceus), yang terkenal dalam perubatan tradisional Asia kerana khasiatnya meningkatkan daya tahan tubuh, mengurangkan keradangan, serta membantu tubuh melawan jangkitan. Dalam konteks perubatan Melayu, asam jawa (Tamarindus indica) juga sering dijadikan ramuan untuk meredakan demam. Asam jawa biasanya dilumatkan bersama air dan dijadikan minuman atau digunakan sebagai air mandian untuk membantu menyejukkan tubuh secara semula jadi. Kesemua amalan ini menggambarkan betapa masyarakat terdahulu mengadaptasi ilmu perubatan berdasarkan pengalaman, pemerhatian, dan hubungan erat dengan alam sekitar. Walaupun pada masa kini rawatan moden lebih mudah diakses, petua tradisional ini masih dipraktikkan kerana bukan sahaja dilihat berkesan, tetapi juga menjadi warisan budaya dan sebahagian daripada identiti masyarakat Melayu serta etnik lain di Malaysia. ...

8
-
155

Senarai Seni Budaya

Senarai Keseluruhan seni budaya merangkumi semua kategori dan negeri

Keputusan Carian : [Perubatan Tradisional] 15

BERTUNGKU

MERAWAT BISUL

MEREDAKAN DEMAM

Selamat Datang Ke Portal Pemetaan Budaya

Gerbang Informasi Seni Budaya

Ada Soalan?

Senarai Seni Budaya

Senarai Keseluruhan seni budaya merangkumi semua kategori dan negeri

Keputusan Carian : [Perubatan Tradisional] 15

BERTUNGKU

MERAWAT BISUL

MEREDAKAN DEMAM

Selamat Datang Ke Portal Pemetaan Budaya

Gerbang Informasi Seni Budaya

Ada Soalan?

Listing Title